मुंबई/रत्नागिरी, (प्रतिनिधी) १२ नोव्हेंबर - महाराष्ट्राच्या आणि विशेषतः कोकणच्या पर्यटन क्षेत्रासाठी एक अत्यंत अभिमानास्पद आणि ऐतिहासिक बातमी समोर आली आहे. राज्यातील रत्नागिरी जिल्ह्यातील गुहागर व लाडघर आणि रायगड जिल्ह्यातील श्रीवर्धन या तीन निसर्गरम्य समुद्रकिनाऱ्यांना आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील अत्यंत प्रतिष्ठेचे ‘ब्लू फ्लॅग’ (Blue Flag) मानांकन जाहीर झाले आहे. नॅशनल ब्लू फ्लॅग ऑपरेटर डॉ. श्रीजी कुरूप यांनी या तिन्ही समुद्रकिनाऱ्यांना अंतिम मान्यता मिळाल्याची अधिकृत माहिती दिली आहे. डेन्मार्क येथील ‘फाउंडेशन फॉर एन्व्हायर्नमेंटल एज्युकेशन’ (FEE) या जागतिक संस्थेमार्फत लवकरच या समुद्रकिनाऱ्यांना अधिकृत ‘ब्लू फ्लॅग’ प्रदान करण्यात येणार आहेत.
काय आहे ‘ब्लू फ्लॅग’ मानांकन आणि त्याचे निकष?
जागतिक स्तरावर अत्यंत स्वच्छ, सुरक्षित आणि पर्यावरणपूरक समुद्रकिनाऱ्यांना ‘ब्लू फ्लॅग’ हे प्रमाणपत्र दिले जाते. डेन्मार्कस्थित 'फाउंडेशन फॉर एन्व्हायर्नमेंटल एज्युकेशन' (FEE) या संस्थेमार्फत पर्यावरण शिक्षण व माहिती, पाण्याची गुणवत्ता, पर्यावरण व्यवस्थापन आणि सुरक्षा व सेवा या चार मुख्य विभागांतील तब्बल ३३ कठोर निकषांची पडताळणी केली जाते. हे सर्व निकष यशस्वीरीत्या पूर्ण करणाऱ्या समुद्रकिनाऱ्यांनाच हा बहुमान मिळतो.
सन २०२६-२७ या हंगामासाठी संपूर्ण भारतात एकूण २२ समुद्रकिनाऱ्यांना ‘ब्लू फ्लॅग’ मान्यता मिळाली आहे. यामध्ये देशातील १३ जुन्या किनाऱ्यांचे नूतनीकरण करण्यात आले असून, महाराष्ट्रातील या तीन किनाऱ्यांसह एकूण ९ नवीन समुद्रकिनाऱ्यांचा समावेश करण्यात आला आहे.
मानांकन मिळालेले महाराष्ट्रातील तीन समुद्रकिनारे:
लाडघर (ता. दापोली, जि. रत्नागिरी): 'तामसतीर्थ' म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या या निसर्गरम्य समुद्रकिनाऱ्याने शाश्वत पर्यटन व्यवस्थापन आणि पर्यावरणपूरक उपक्रमांचे सर्व निकष पूर्ण करत हे यश संपादन केले आहे.
गुहागर (ता. गुहागर, जि. रत्नागिरी): विस्तीर्ण आणि स्वच्छ किनारपट्टी हे गुहागरचे मुख्य वैशिष्ट्य आहे. येथील स्वच्छता आणि संवर्धनाच्या कामामुळे या किनाऱ्याला आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ही महत्त्वाची मान्यता मिळाली आहे.
श्रीवर्धन (ता. श्रीवर्धन, जि. रायगड): रायगड जिल्ह्यातील या प्रमुख पर्यटनस्थळाने उत्तम पायाभूत सुविधा, स्वच्छता आणि पर्यटकांच्या सुरक्षा निकषांच्या आधारे हे मानांकन पटकावले आहे.
राज्य शासनाच्या प्रयत्नांना जागतिक पावती
पर्यटनमंत्री शंभूराज देसाई यांच्या नेतृत्वाखाली महाराष्ट्र शासन राज्यातील पर्यटनस्थळांचा जागतिक दर्जानुसार विकास करण्यासाठी सातत्याने प्रयत्नशील आहे. समुद्रकिनाऱ्यांची स्वच्छता, पर्यावरणपूरक पर्यटन, पर्यटकांची सुरक्षितता, आधुनिक पायाभूत सुविधांचा विकास आणि शाश्वत पर्यटन व्यवस्थापन या बाबींना शासनाकडून विशेष प्राधान्य दिले जात आहे. राज्य शासनाच्या आणि स्थानिक प्रशासनाच्या या एकत्रित प्रयत्नांना मिळालेली ही आंतरराष्ट्रीय मान्यता महाराष्ट्राच्या पर्यटन क्षेत्रासाठी एक महत्त्वपूर्ण टप्पा ठरणार आहे.
स्थानिक अर्थव्यवस्था आणि पर्यटनाला मोठी चालना
या निर्णयामुळे कोकणच्या पर्यटन विकासाला मोठी चालना मिळणार असून, देश-विदेशातील पर्यटकांचा ओघ आता या किनाऱ्यांकडे वाढण्याची शक्यता आहे. या संदर्भात प्रतिक्रिया देताना ज्येष्ठ पर्यटन व्यावसायिक दत्ता भालेराव यांनी सांगितले की, "गुहागर, लाडघर आणि श्रीवर्धन या किनाऱ्यांना ब्लू फ्लॅग मानांकन मिळाल्यामुळे कोकणच्या पर्यटनाला प्रचंड मोठा फायदा होणार आहे. आंतरराष्ट्रीय नकाशावर हे किनारे झळकल्याने परदेशी पर्यटकांची संख्या वाढेल आणि स्थानिक रोजगाराच्या नव्या संधी उपलब्ध होतील."
एकंदरीत, कोकणच्या किनारपट्टीचे सौंदर्य आणि स्वच्छता जागतिक पातळीवर अधोरेखित झाल्याने स्थानिक नागरिक आणि पर्यटन व्यावसायिकांमध्ये आनंदाचे वातावरण आहे.