मनोहर शिंदे, (नाशिक) ९ सप्टेंबर - नाशिक शहरातील रस्त्यांवरून पायी चालणे किंवा रस्ता ओलांडणे हे पादचाऱ्यांसाठी दिवसेंदिवस अत्यंत जीवघेणे ठरत आहे. चालू वर्षात १ जानेवारी ते ३१ ऑगस्ट २०२६ या अवघ्या आठ महिन्यांच्या कालावधीत शहरातील वेगवेगळ्या रस्ते अपघातांमध्ये तब्बल ४४ पादचाऱ्यांचा मृत्यू झाला आहे. गेल्या वर्षी याच कालावधीत हा आकडा ३६ होता. म्हणजेच पादचाऱ्यांच्या मृत्यूच्या प्रमाणात २२ टक्क्यांनी वाढ झाली असून शहरात सुरक्षित फूटपाथ आणि रस्ते पायाभूत सुविधांचा मोठा अभाव असल्याचे यावरून उघड झाले आहे.
मृत्यूच्या आकडेवारीतील गंभीर वास्तव:
पोलीस प्रशासनाने दिलेल्या आकडेवारीनुसार, या आठ महिन्यात शहरात रस्ते अपघातात एकूण १२८ जणांनी आपला जीव गमावला. या एकूण मृत्यूंपैकी ३४ टक्के बळी हे केवळ पादचाऱ्यांचे आहेत. यावरून बेदरकारपणे वाहने चालवणारे, अतिवेगाने जाणारे ट्रक-गाड्या आणि महापालिकेचे खराब नियोजन याचा सर्वात मोठा फटका पायी चालणाऱ्या नागरिकांना बसत असल्याचे स्पष्ट होते.
अपघातांची मुख्य कारणे:
अतिक्रमणांचा विळखा: शहरात बहुतांश ठिकाणी फूटपाथचा पत्ताच नाही. जिथे फूटपाथ आहेत, तिथे दुकानदारांचे अतिक्रमण, खाऊगल्लीचे स्टॉल्स, अनधिकृत टपऱ्या आणि दुतर्फा उभी केलेली वाहने यामुळे पादचाऱ्यांना जीव मुठीत धरून थेट मुख्य रस्त्यावरूनच चालावे लागते.
बेदरकार आणि अतिवेगवान वाहतूक: शहरातील मुख्य रस्ते आणि जोड रस्त्यांवर चालकांचा अतिवेग आणि बेदरकारपणे वाहने चालवणे हे अपघातांचे मुख्य कारण ठरत आहे.
जेष्ठ नागरिकांची सुरक्षितता धोक्यात: रस्ता ओलांडताना सर्वाधिक धोका जेष्ठ नागरिकांना होत आहे. ३० ऑगस्ट रोजी अडगाव नाक्याजवळ स्वामी नारायण मंदिरासमोर रस्ता ओलांडताना एका ७६ वर्षीय वृद्धाचा 'हिट अँड रन' अपघातात दुर्दैवी मृत्यू झाला.
"ज्येष्ठ नागरिकांना आणि महिलांना रस्ता ओलांडणे म्हणजे जणू मोठा जीवघेणा थरार झाला आहे. अविरत येणारी वाहने आणि कर्णकर्कश हॉर्नमुळे रस्ता ओलांडताना मोठी भीती वाटते."
— अलका पवार, स्थानिक रहिवासी (उपनगर)
प्रशासनाचे दुर्लक्ष आणि नागरिकांचा संताप:
रस्ते सुरक्षेबाबत काम करणाऱ्या कार्यकर्त्यांचे म्हणणे आहे की, शहरात वाहने वेगाने कशी धावतील यावरच प्रशासनाचा भर असतो, परंतु पादचाऱ्यांच्या सुरक्षेकडे सातत्याने दुर्लक्ष केले जाते. दरवर्षी होणाऱ्या या अपघातांकडे आणि मृत्यूंकडे सामान्य नागरिकांपासून प्रशासनापर्यंत सर्वच जण आता सवयीने पाहू लागले आहेत, ही अत्यंत खेदाची बाब आहे.
भविष्यातील उपाययोजना:
पादचाऱ्यांचे प्राण वाचवण्यासाठी आणि सुरक्षित प्रवासासाठी महापालिका प्रशासनाने काही सुधारणा प्रस्तावित केल्या आहेत:
१. अतिक्रमणमुक्त आणि रुंद फूटपाथची निर्मिती.
२. सायकल ट्रॅक आणि सुरक्षित पेडेस्ट्रियन क्रॉसिंग.
३. गर्दीच्या चौकांमध्ये ट्रॅफिक-काल्मिंग उपाययोजना.
शहरी नियोजकांच्या मते, अशा प्रकारची सुधारित पायाभूत सुविधा लवकरात लवकर उभारल्यास पादचाऱ्यांचे मौल्यवान प्राण वाचण्यास नक्कीच मदत होईल.
