दीपकनाथ गांगुर्डे, (त्र्यंबकेश्वर) १ सप्टेंबर - श्रावण महिन्यातील तिसऱ्या सोमवारी श्री क्षेत्र त्र्यंबकेश्वर येथे भाविकांचा अथांग जनसागर लोटला. देशभरातून आलेल्या तब्बल ४ लाखांहून अधिक भाविकांनी श्री त्र्यंबकेश्वर ज्योतिर्लिंगाचे दर्शन घेतले आणि ब्रह्मगिरी पर्वताची पारंपरिक परिक्रमा पूर्ण केली. 'बम बम भोले'च्या जयघोषात परिसर दुमदुमून गेला होता. मात्र, एका बाजूला भाविकांचा अलोट उत्साह असतानाच, दुसऱ्या बाजूला कुशावर्त तीर्थ परिसरातील प्रशासकीय नियोजनाचा बोजवारा उडाल्याचे चित्र पाहायला मिळाले.
ब्रह्मगिरी फेरी अन् दर्शनासाठी लांबच लांब रांगा
रविवार मध्यरात्रीपासूनच भाविक त्र्यंबक नगरीत दाखल होण्यास सुरुवात झाली होती:
ब्रह्मगिरी परिक्रमा: संत श्रेष्ठ निवृत्तीनाथ महाराज मंदिर मार्गे लाखो भाविकांनी श्रद्धापूर्वक ब्रह्मगिरी पर्वताची फेरी पूर्ण केली.
दर्शन व्यवस्था: सोमवारी पहाटेपासूनच मुख्य मंदिरात दर्शनासाठी ५ ते ६ किलोमीटर लांब रांगा लागल्या होत्या.
कुशावर्त तीर्थावर चेंगराचेंगरीची दुर्घटना थोडक्यात टळली
एकीकडे दर्शन रांगा सुरू असताना, कुशावर्त कुंड परिसरात मात्र अस्वस्थ करणारी परिस्थिती निर्माण झाली. योग्य गर्दी व्यवस्थापन आणि एकेरी मार्गाचे नियोजन नसल्याने भाविक तासनतास एकाच जागी तुंबून राहिले.
जिल्हाधिकारी स्वतः गर्दीत अडकले: परिस्थितीची पाहणी करण्यासाठी पोहोचलेले जिल्हाधिकारी आयुष प्रसाद हे स्वतः भाविकांच्या तुफान गर्दीत अडकले. अखेर अंगरक्षक आणि पोलिसांनी शिताफीने मार्ग काढत त्यांना बाहेर काढले.
अतिरिक्त कुमक पाचारण: परिस्थिती हाताबाहेर जात असल्याचे दिसताच जिल्हाधिकारी आयुष प्रसाद, विशेष पोलिस महानिरीक्षक दत्तात्रय कराळे आणि पोलिस अधीक्षक विक्रम देशमाने यांनी तात्काळ अतिरिक्त पोलिस कुमक मागवून गर्दी नियंत्रणात आणली.
कुंभमेळ्याच्या नियोजनावर प्रश्नचिन्ह?
या घटनेमुळे आगामी कुंभमेळ्याच्या पार्श्वभूमीवर प्रशासनाच्या तयारीवर आणि नियोजनावर मोठे प्रश्नचिन्ह उपस्थित झाले आहे. गर्दीच्या वेळी कुशावर्त तीर्थावर जाण्यासाठी आणि बाहेर पडण्यासाठी योग्य मार्ग नसल्याने भाविकांचे, विशेषतः महिला व वृद्धांचे प्रचंड हाल झाले.
चोख वाहतूक नियंत्रण व नागरी सुविधा
वाहतूक मार्ग बदल: नाशिक-त्र्यंबकेश्वर मार्गावर खाजगी वाहनांना बंदी घालून केवळ 'एसटी' (MSRTC) बसेसना प्रवेश देण्यात आला होता.
आरोग्य व अन्नछत्र: स्थानिक संस्था आणि प्रशासनाकडून ठिकठिकाणी वैद्यकीय पथके, ॲम्बुलन्स, पिण्याचे पाणी आणि फराळाची सोय करण्यात आली होती.
प्रशासकीय प्रतिक्रिया व आश्वासन
"तिसरा श्रावणी सोमवार महत्त्वाचा असल्याने गर्दी वाढली. नियोजनातील त्रुटी लक्षात आल्या असून, पुढील श्रावणी सोमवारी गर्दी नियंत्रण व वाहतुकीचे मार्ग बदलले जातील."
— शेखर सिंह, विभागीय आयुक्त
"कुशावर्त तीर्थावरील गर्दीचे नियंत्रण करणे हे मोठे आव्हान असते. आजच्या अनुभवातून शिकून पुढील सोमवारी अधिक कडक आणि अचूक नियोजन केले जाईल."
— आयुष प्रसाद, जिल्हाधिकारी
