नवी दिल्ली, (प्रतिनिधी) २८ ऑगस्ट - भारतातील खासगी बँकिंग क्षेत्रातून एक अत्यंत चिंताजनक बातमी समोर आली आहे. देशातील चार अग्रेसर खासगी बँकांनी — ICICI बँक, HDFC बँक, ॲक्सिस बँक आणि कोटक महिंद्रा बँक — आर्थिक वर्ष २०२५-२६ मध्ये मिळून सुमारे १३,००० कर्मचाऱ्यांची कपात केली आहे. आश्चर्यकारक बाब म्हणजे, या बँकांनी शेकडो नव्या शाखा उघडूनही प्रत्यक्ष मनुष्यबळात मोठी घट केली आहे.
कोणत्या बँकेत किती कपात?
ICICI Bank: सर्वात मोठी कपात येथे झाली आहे. कायमस्वरूपी व कंत्राटी कर्मचारी मिळून बँकेची एकूण कर्मचारी संख्या ६,६३३ ने घटली आहे (कायमस्वरूपी staff मध्ये ५,१४८ ची घट).
HDFC Bank: देशातील पहिल्या क्रमांकाच्या या खासगी बँकेच्या कर्मचारी संख्येत ३,३४३ ची कपात झाली असून एकूण संख्या २,११,१७८ वर आली आहे.
Axis Bank: बँकेची कर्मचारी संख्या सुमारे ३,१०० ने कमी होऊन १,०१,३०० वर पोहोचली आहे.
Kotak Mahindra Bank: येथे १,२६९ कर्मचाऱ्यांची कपात नोंदवण्यात आली आहे.
नव्या शाखा उघडल्या, तरी नोकऱ्या का गेल्या?
याच कालावधीत ICICI बँकेने ५२८, HDFC ने २३४, ॲक्सिस बँकेने ४०० आणि कोटक बँकेने १२८ नव्या शाखा सुरू केल्या आहेत. तरीही नोकऱ्या घटण्यामागे पुढील मुख्य कारणे आहेत:
१. डिजिटल बँकिंग व AI चा प्रभाव: दैनंदिन व्यवहार, खाते उघडणे, कागदपत्र पडताळणी, कर्ज मंजुरी (Loan Processing) आणि पेमेंट्स ही कामे आता मोबाईल बँकिंग, UPI, नेट बँकिंग आणि ऑटोमेशन/AI प्रणालीद्वारे जलद गतीने पार पडत आहेत.
२. शाखांचे बदलते स्वरूप: बँकांच्या शाखा आता रोजच्या व्यवहारांऐवजी केवळ 'फायनान्शियल प्रॉडक्ट्स विकणे' आणि 'ग्राहक संपादन' (Customer Acquisition) चे केंद्र बनल्या आहेत, ज्यामुळे बॅक-ऑफिस व ऑपरेशन्स टीमची गरज कमी झाली आहे.
३. उत्पादकतेवर भर व अट्रीशन (Attrition): कर्मचारी सोडून गेल्यानंतर त्यांच्या जागी नव्या ऑपरेशन्स कर्मचाऱ्यांची भरती न करता, बँका कमी मनुष्यबळात जास्त काम करून घेण्यावर भर देत आहेत.
पुढील वाटचाल व रोजगाराचे बदलते स्वरूप
या कपातीमुळे बँकिंग क्षेत्रातील नोकऱ्यांचे स्वरूप पूर्णपणे बदलत आहे.
मागणी कुणाला? बँकांना आता रूटीन डेटा किंवा क्लर्क कामांऐवजी रिलेशनशिप मॅनेजर, वेल्थ ॲडव्हायझर, सेल्स एक्सपर्ट्स आणि AI-डिजिटल तज्ज्ञांची गरज जास्त भासत आहे.
येत्या काळात बँकिंग क्षेत्रातील एकूण नोकऱ्यांची संख्या स्थिर किंवा मंदावणारी असेल आणि पारंपरिक बॅक-ऑफिस नोकऱ्यांवर ऑटोमेशनचा प्रभाव असाच कायम राहील.
