मुंबई, (प्रतिनिधी) १६ जुलै - पालघर जिल्ह्यासह संपूर्ण राज्याच्या कृषी आणि औद्योगिक क्षेत्राचे भाग्य बदलणारा एक अत्यंत महत्त्वाचा निर्णय राज्य सरकारने घेतला आहे. फ्रान्समधील जगप्रसिद्ध 'रुंगिस' (Rungis) बाजाराच्या धर्तीवर पालघर जिल्ह्यातील डहाणू तालुक्यातील दापचरी येथे आंतरराष्ट्रीय दर्जाचा कृषी बाजार उभारण्यात येणार आहे. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या अध्यक्षतेखाली झालेल्या राज्य मंत्रिमंडळाच्या बैठकीत या प्रकल्पासाठी पशुसंवर्धन विभागाच्या दापचरी दुग्ध प्रकल्पाची ५५८.४३ हेक्टर जमीन महाराष्ट्र राज्य कृषी पणन मंडळास विनामूल्य देण्यास मंजुरी देण्यात आली आहे. या प्रकल्पामुळे मुंबई महानगर प्रदेशाची (MMR) अर्थव्यवस्था २०३० पर्यंत १४० अब्ज डॉलर्सवरून थेट ३०० अब्ज डॉलर्सपर्यंत झेप घेईल, असा विश्वास व्यक्त केला जात आहे.
वाढवण बंदर आणि 'चौथी मुंबई'चे महाजाळे
पालघर जिल्ह्यातील डहाणू येथे विकसित केले जात असलेले 'वाढवण बंदर' जागतिक क्रमवारीत पहिल्या दहामध्ये आणण्याचे उद्दिष्ट आहे. या बंदराच्या दुसऱ्या टप्प्यातील आराखड्यानुसार दापचरी येथे 'फेज-१ टर्मिनल मार्केट' आणि 'कोल्ड चेन' उभारली जाणार आहे.
हा संपूर्ण परिसर 'चौथी मुंबई' म्हणून विकसित केला जात असून, त्यासाठी बुलेट ट्रेन कॉरिडॉर आणि मुंबईचा कोस्टल रोड थेट पालघरपर्यंत वाढवला जाणार आहे. दापचरीवरून रस्त्याने वाढवण बंदर केवळ ४० किमी, मुंबई विमानतळ १२८ किमी, तर सुरत १५४ किमी अंतरावर असल्याने भौगोलिकदृष्ट्या हे केंद्र अत्यंत मोक्याच्या ठिकाणी ठरणार आहे.
दापचरी आंतरराष्ट्रीय कृषी बाजाराची वैशिष्ट्ये:
आधुनिक पायाभूत सुविधा: या बाजारात 'ई-नाम' (e-NAM) अंतर्गत एकात्मिक लिलाव प्लॅटफॉर्म, अत्याधुनिक शीतगृहे (Cold Storage), रायपनिंग रूम्स आणि अद्ययावत गोदामे असतील.
निर्यातक्षम सुविधा: आंतरराष्ट्रीय व्यापारासाठी सीमाशुल्क (Customs), विलगीकरण (Quarantine) आणि कंटेनर बे यांची विशेष व्यवस्था असेल.
शेतकरी स्नेही: शेतकऱ्यांसाठी वसतिगृहे, प्रशिक्षण केंद्रे आणि सुविधा कक्ष उभारले जातील.
हरित तंत्रज्ञान: संपूर्ण प्रकल्प सौर ऊर्जा, जल पुनर्वापर आणि कचरा व्यवस्थापन या पर्यावरणपूरक प्रणालींवर आधारित असेल.
शेतकरी, मच्छीमार आणि युवकांना काय होणार फायदे?
उत्पन्नात वाढ: प्रसिद्ध डहाणूचा चिकू, आंबे, भात, नागली, भाजीपाला आणि सागरी अन्न (Seafood) उत्पादक थेट आंतरराष्ट्रीय खरेदीदारांशी जोडले जातील.
नुकसानीत घट: काढणीनंतर आधुनिक साठवणुकीअभावी होणारे १५ ते ३० टक्के नुकसान पूर्णपणे टळेल.
रोजगार निर्मिती: स्थानिक पातळीवर ८,००० ते १५,००० हून अधिक थेट रोजगार उपलब्ध होतील, ज्यात स्थानिक आदिवासी समाज आणि महिलांना कौशल्य विकासाद्वारे प्राधान्य दिले जाईल.
पारदर्शक दर: डिजिटल प्लॅटफॉर्ममुळे उत्पादक शेतकरी आणि अंतिम ग्राहक दोघांनाही थेट फायदा मिळून मध्यस्थांची साखळी मोडीत निघेल.
फ्रान्सच्या 'रुंगिस' बाजाराचा पॅटर्न काय आहे?
फ्रान्समधील रुंगिस येथे जगातील सर्वात मोठी ताजी फळे आणि भाजीपाल्याची घाऊक बाजारपेठ आहे. २३४ हेक्टरवर पसरलेल्या या बाजारपेठेत दरवर्षी २९ लाख टनांहून अधिक अन्नपदार्थांची हाताळणी केली जाते. आता याच जागतिक मापदंडानुसार महाराष्ट्रात त्याहून दुप्पट (५५८ हेक्टर) क्षेत्रावर हा बाजार उभा राहणार आहे.
