मुंबई, (प्रतिनिधी) १३ जुलै - कोलंबियामधील बुकारामंगा येथे ५ ते १२ जुलै २०२६ दरम्यान आयोजित ५६ व्या आंतरराष्ट्रीय भौतिकशास्त्र ऑलिम्पियाड (IPhO 2026) स्पर्धेत भारताने ऐतिहासिक आणि दैदिप्यमान कामगिरी नोंदवली आहे. या प्रतिष्ठेच्या जागतिक स्पर्धेत सहभागी झालेल्या पाचही भारतीय विद्यार्थ्यांनी सुवर्णपदकांची (Gold Medals) कमाई करत देशाचा गौरव जगभरात वाढवला आहे.
हे आहेत भारताचे पाच 'गोल्डन बॉईज'
देशाला सुवर्णपदक मिळवून देणाऱ्या प्रतिभावान विद्यार्थ्यांची नावे खालीलप्रमाणे आहेत:
१. कनिष्क जैन – पुणे, महाराष्ट्र
२. श्रेष्ठ सुरैया – मुंबई, महाराष्ट्र
३. रिद्धेश अनंत बेंडाळे – इंदूर, मध्य प्रदेश
४. रिशित गर्ग – द्वारका, नवी दिल्ली
५. स्वरित जोशी – अहमदाबाद, गुजरात
देशनिहाय पदक तालिकेत भारत जागतिक पातळीवर प्रथम!
या स्पर्धेत जगातील ८५ देशांतील एकूण ३८१ विद्यार्थी सहभागी झाले होते. एकूण ५१ सुवर्ण, ८० रौप्य आणि ९७ कांस्य पदके प्रदान करण्यात आली. भारताने चीन, कझाकस्तान, रशिया, दक्षिण कोरिया आणि तैवान यांच्यासह संयुक्तपणे पदक तालिकेत पहिले स्थान पटकावले आहे.
ऐतिहासिक नोंद: आंतरराष्ट्रीय भौतिकशास्त्र ऑलिम्पियाडच्या इतिहासात भारताने सर्वच्या सर्व पाच सुवर्णपदके जिंकण्याची ही दुसरीच वेळ आहे. यापूर्वी २०१८ मध्ये भारताने अशी कामगिरी केली होती.
'होमी भाभा केंद्रा'चे कुशल नेतृत्व
मुंबईतील होमी भाभा विज्ञान शिक्षण केंद्रातील (HBCSE - TIFR) प्रा. अन्वेश मुजुमदार आणि सेंट झेवियर्स महाविद्यालयाच्या डॉ. लीना जोशी यांनी भारतीय संघाचे नेतृत्व केले. तर कोलकाता (IISER) चे प्रा. आनंद दासगुप्ता आणि रत्नागिरीतील गोगटे-जोगळेकर महाविद्यालयाच्या निशा केळकर यांनी वैज्ञानिक निरीक्षक म्हणून भूमिका बजावली.
कठीण परीक्षेत भारतीय विद्यार्थ्यांची बाजी
पाच तासांच्या सैद्धांतिक (Theoretical) परीक्षेत थर्मोडायनामिक्स, कॉफी कपमधील कॉस्टिक्स आणि कस्प्स, ओझोनचे फोटोआयनायझेशन अशा अत्यंत कठीण विषयांवर प्रश्न विचारण्यात आले होते. यात भारतीय विद्यार्थ्यांनी उत्कृष्ट कामगिरी करत पैकीच्या पैकी गुणांच्या समीप झेप घेतली. तसेच, पाच तासांच्या प्रायोगिक (Experimental) परीक्षेतही उष्णता हस्तांतरणाशी संबंधित आव्हानांवर त्यांनी उल्लेखनीय पकड दाखवली.
आकडेवारी काय सांगते? (भारताचा ऑलिम्पियाडमधील दबदबा)
२७ वा सहभाग: आंतरराष्ट्रीय भौतिकशास्त्र ऑलिम्पियाडमधील हा भारताचा २७ वा सहभाग होता.
एकूण कामगिरी: आतापर्यंत सहभागी झालेल्या भारतीय विद्यार्थ्यांपैकी ४४% विद्यार्थ्यांनी सुवर्ण, ४१% विद्यार्थ्यांनी रौप्य, १०% विद्यार्थ्यांनी कांस्य, तर ५% विद्यार्थ्यांनी विशेष पुरस्कार मिळवले आहेत.
गेल्या १० वर्षांतील रेकॉर्ड: गेल्या दशकभरात या स्पर्धेत गेलेल्या १००% भारतीय विद्यार्थ्यांनी एकतर सुवर्ण (६२%) किंवा रौप्य (३८%) पदक जिंकण्याचा पराक्रम केला आहे.
केंद्र सरकारचे पाठबळ आणि प्रशिक्षण
या यशामागे होमी भाभा विज्ञान शिक्षण केंद्रात (HBCSE) मिळालेले विशेष प्रशिक्षण अत्यंत महत्त्वाचे ठरले. तसेच राष्ट्रीय विज्ञान ऑलिम्पियाड सुकाणू समिती, शिक्षक संघटना, केंद्र सरकारचा अणुऊर्जा विभाग, विज्ञान आणि तंत्रज्ञान विभाग आणि शिक्षण मंत्रालय यांनी या मोहिमेला भरीव निधी आणि भक्कम पाठबळ पुरवले आहे.
