मुंबई, (प्रतिनिधी) २४ जून - राज्य शासनाच्या विविध विभागांमधील कामकाज अधिक कार्यक्षम, सुरक्षित आणि लोकाभिमुख करण्यासाठी 'महा एआय' (Maha AI) – प्रगत कृत्रिम बुद्धिमत्तेसाठी 'महाराष्ट्र हब' हा देशातील पहिलाच अभिनव उपक्रम विकसित करण्यात आला आहे. या उपक्रमाची अंमलबजावणी राज्यातील सर्व सरकारी विभागांमध्ये लवकरच केली जाणार असून, यामुळे शासकीय कामकाजात मोठी गती आणि अचूकता येईल, असा विश्वास मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी व्यक्त केला. विधानभवन येथे आयोजित 'महा एआय' प्लॅटफॉर्मच्या उच्चस्तरीय बैठकीत मुख्यमंत्री बोलत होते. यावेळी उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे, आपत्ती व्यवस्थापन मंत्री गिरीश महाजन यांच्यासह विविध विभागांचे अपर मुख्य सचिव व वरिष्ठ अधिकारी उपस्थित होते.
दस्तऐवजांचे संक्षिप्तीकरण ते लाभार्थी पडताळणी: काय आहेत 'महा एआय'ची वैशिष्ट्ये?
राष्ट्रीय सूचना विज्ञान केंद्राने (NIC) महाराष्ट्रासाठी ही अत्यंत प्रगत प्रणाली विकसित केली आहे. या प्रणालीमुळे प्रशासकीय कामांमधील खालील गोष्टी अत्यंत सोप्या आणि वेगवान होणार आहेत:
मसुदा व पत्रव्यवहार: अधिकृत पत्रे, ई-मेल, टिपण्या आणि नैसर्गिक भाषेत अहवाल तयार करणे.
स्मार्ट शोध व भाषांतर: शासकीय नियम, अधिनियम, शासन निर्णय (GR) आणि परिपत्रकांवरील संदर्भाधारित माहिती झटपट शोधणे, तसेच दस्तऐवजांचे भाषांतर व संक्षिप्तीकरण (Summary) करणे.
पारदर्शकता व पडताळणी: विविध योजनांमधील लाभार्थ्यांची पुनरावृत्ती टाळण्यासाठी कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या सहाय्याने 'लाभार्थी पडताळणी' करणे.
"सर्व संवेदनशील शासकीय माहिती पूर्णपणे सुरक्षित राहावी यासाठी 'महा एआय' ही प्रणाली 'महाराष्ट्र राज्य डेटा सेंटर'च्या सुरक्षित पायाभूत सुविधांवर कार्यान्वित करण्यात आली आहे. यामुळे माहितीचे सार्वभौमत्व आणि गोपनीयता अबाधित राहील."
— देवेंद्र फडणवीस, मुख्यमंत्री
ई-ऑफिस आणि 'आपले सरकार'शी होणार जोडणी
भविष्यात 'महा एआय'चा वापर सर्व शासकीय विभागांमध्ये एकसमान प्लॅटफॉर्म म्हणून केला जाणार आहे. राज्यातील ई-ऑफिस, आरटीआय (RTI), ई-एचआरएमएस (e-HRMS) आणि 'आपले सरकार' यांसारख्या प्रमुख ई-शासन प्रणालींशी हा प्लॅटफॉर्म जोडला जाईल. वापरकर्तानिहाय सुरक्षित लॉगिंग, एंड-टू-एंड एन्क्रिप्शन (End-to-End Encryption) आणि पदानुसार प्रवेश नियंत्रण यांसारख्या कडक सुरक्षा वैशिष्ट्यांमुळे शासकीय माहितीची पूर्ण गोपनियता राखली जाणार आहे.
या बैठकीत इलेक्ट्रॉनिक्स, माहिती तंत्रज्ञान आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता विभागाचे सचिव वीरेंद्र सिंह व राज्य सूचना माहिती अधिकारी सपना कपूर यांनी 'महा एआय' प्लॅटफॉर्मचे सविस्तर सादरीकरण केले.
