मुंबई, (प्रतिनिधी) १९ जून - राज्यातील बालकांना पोलिओसारख्या गंभीर आजारांपासून सुरक्षित ठेवण्यासाठी आणि गोवर-रुबेलासह 'एचपीव्ही' (HPV) लसीकरण मोहिमेला गती देण्यासाठी राज्य सरकारने मोठी तयारी सुरू केली आहे. आगामी २८ जून २०२६ रोजी होणाऱ्या 'राष्ट्रीय पल्स पोलिओ लसीकरण दिनाच्या' पूर्वतयारीसाठी राज्य लसीकरण कृती दलाची (State Immunization Task Force) एक महत्त्वाची बैठक पार पडली. सार्वजनिक आरोग्य विभागाचे प्रधान सचिव डॉ. निपुण विनायक यांच्या अध्यक्षतेखाली झालेल्या या बैठकीत सर्व संबंधित विभागांनी परस्परांशी समन्वय साधून काम करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.
१ कोटींहून अधिक बालकांचे उद्दिष्ट; ८९ हजार बूथ सज्ज
यंदाच्या मोहिमेत राज्यातील ० ते ५ वर्षे वयोगटातील अंदाजे १ कोटी २ लाख ९१ हजार ८१६ बालकांना पोलिओ प्रतिबंधक डोस देण्याचे उद्दिष्ट निश्चित करण्यात आले आहे. ही मोहीम शंभर टक्के यशस्वी करण्यासाठी खालीलप्रमाणे अवाढव्य यंत्रणा राबविली जाणार आहे:
लसीकरण बूथ: ८९ हजार ४८९ बूथ राज्यभरात उभारले जातील.
घरभेट पथके: २ लाख ७६ हजार १६१ घरभेट पथक दिवस (Home Visits) नियोजित आहेत.
विशेष पथके: २६ हजार ५३० संक्रमण पथक दिवस आणि १३ हजार ५१८ मोबाईल (फिरती) पथके दुर्गम भागासाठी काम करतील.
रात्रीची पथके: रेल्वे स्टेशन, बस स्थानके व सार्वजनिक ठिकाणी रात्रीच्या प्रवाशांसाठी ५८६ विशेष रात्रीची पथके तैनात असतील.
महाराष्ट्रात २०१० पासून एकही पोलिओ रुग्ण नाही
पोलिओ निर्मूलन मोहिमेत महाराष्ट्राची कामगिरी अत्यंत उल्लेखनीय राहिली आहे. राज्यातील शेवटचा पोलिओ रुग्ण सप्टेंबर २०१० मध्ये बीड जिल्ह्यात आढळला होता. तर देशातील शेवटचे पोलिओ प्रकरण जानेवारी २०११ मध्ये पश्चिम बंगालमध्ये नोंदवले गेले होते. त्यानंतर जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) २७ मार्च २०१४ रोजी भारताला अधिकृतपणे 'पोलिओमुक्त देश' घोषित केले आहे. हा दर्जा कायम राखण्यासाठी ही मोहीम अत्यंत महत्त्वाची आहे.
गोवर-रुबेला आणि एचपीव्ही लसीकरणाचाही आढावा:
बैठकीत पोलिओसोबतच इतर राष्ट्रीय लसीकरण मोहिमांच्या प्रगतीचाही सविस्तर आढावा घेण्यात आला:
गोवर-रुबेला (MR): एप्रिल २०२५ ते मार्च २०२६ या कालावधीत राज्यात पहिल्या डोसचे ९९.६% तर दुसऱ्या डोसचे ९९.४% यशस्वी लसीकरण झाले आहे. मात्र, काही जिल्ह्यांमध्ये गोवरचा प्रादुर्भाव (उद्रेक) झाल्यामुळे आरोग्य यंत्रणेला अधिक सतर्क राहण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत.
एचपीव्ही (HPV) लसीकरण: गर्भाशयाच्या कर्करोगापासून मुलींचे संरक्षण करणाऱ्या या मोहिमेत राज्यातील ९ लाख ८४ हजार ४१४ लाभार्थ्यांपैकी आतापर्यंत ६३ हजार ७४७ मुलींना लस देण्यात आली आहे. राज्याची सरासरी प्रगती ६.४८% असून, केंद्र सरकारच्या सूचनेनुसार या मोहिमेला आता ८ सप्टेंबर २०२६ पर्यंत मुदतवाढ देण्यात आली आहे. शाळांच्या माध्यमातून या मोहिमेला गती दिली जाईल.
एकही बालक सुटणार नाही; विविध विभागांना समन्वयाचे आवाहन
राष्ट्रीय पल्स पोलिओ मोहीम यशस्वी करण्यासाठी केवळ आरोग्य विभागच नव्हे, तर शालेय शिक्षण, महिला व बालविकास, नगरविकास, ग्रामविकास, आदिवासी विकास, रेल्वे यांसह अनेक विभागांनी एकत्र येण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे. अंगणवाडी सेविका, आशा स्वयंसेविका आणि स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या मदतीने राज्यातील एकही पात्र बालक लसीकरणापासून वंचित राहणार नाही, यावर बैठकीत विशेष भर देण्यात आला.
या बैठकीला दूरदृश्य प्रणालीद्वारे आरोग्य आयुक्त डॉ. कादंबरी बलकवडे, शहरी आरोग्य आयुक्त डॉ. सुनील भोकरे आणि राज्य कृती दलाचे इतर वरिष्ठ अधिकारी उपस्थित होते. मोहिमेच्या प्रभावी अंमलबजावणीसाठी जिल्हा आणि महानगरपालिका स्तरावर नियमित आढावा घेण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत.
