मुंबई, (प्रतिनिधी) ३ मार्च - खगोलप्रेमींसाठी आजचा दिवस पर्वणी ठरणार आहे. आज वर्षातील पहिले चंद्रग्रहण होणार असून, हे 'खग्रास चंद्रग्रहण' असल्याने चंद्राचा रंग गडद लाल दिसणार आहे, ज्याला शास्त्रज्ञ 'ब्लड मून' असेही म्हणतात. विशेष म्हणजे, हे ग्रहण भारतातूनही पाहता येणार आहे.
भारतात कधी आणि कुठे दिसणार?
जागतिक स्तरावर हे ग्रहण तब्बल साडेपाच तास चालणार असले, तरी भारतात चंद्र क्षितिजाच्या खाली असल्याने संपूर्ण टप्पा दिसणार नाही. मात्र, सायंकाळी चंद्रोदयानंतर ६:३० ते ६:४५ या दरम्यान सुमारे १५ मिनिटे हे ग्रहण स्पष्टपणे पाहता येईल.
ईशान्य भारत: आसाम, अरुणाचल प्रदेश, मेघालय, नागालँड, मणिपूर, मिझोराम आणि त्रिपुरा या राज्यांमध्ये हे ग्रहण अधिक स्पष्ट दिसेल.
पूर्व भारत: पश्चिम बंगालच्या पूर्व भागातही दृष्यमानता चांगली असेल.
जागतिक स्थिती: आशिया, ऑस्ट्रेलिया, उत्तर अमेरिका आणि पॅसिफिक क्षेत्रात हे ग्रहण पूर्णपणे दिसेल, तर युरोप आणि आफ्रिकेत ते अंशतः दिसेल.
का दिसतो चंद्र लाल? (ब्लड मून)
जेव्हा सूर्य, पृथ्वी आणि चंद्र एका सरळ रेषेत येतात, तेव्हा पृथ्वीची सावली चंद्रावर पडते. खग्रास ग्रहणाच्या वेळी पृथ्वीच्या वातावरणातून प्रकाश गाळून चंद्रावर पडतो, ज्यामुळे तो गडद लाल रंगाचा दिसतो. ही खगोलीय घटना नेहमी पौर्णिमेच्या रात्रीच घडते.
कसे पाहाल चंद्रग्रहण?
१. थेट डोळ्यांनी: चंद्रग्रहण पाहण्यासाठी सौरग्रहणासारख्या विशेष चष्म्यांची गरज नसते, ते उघड्या डोळ्यांनी पाहता येते. मात्र, तज्ज्ञांच्या मते दुर्बिणीचा (Telescope/Binoculars) वापर केल्यास चंद्रावरील तपशील अधिक स्पष्ट दिसतात.
२. ऑनलाइन लाइव्ह: जर तुमच्या भागात ढगाळ वातावरण असेल किंवा ग्रहण दिसत नसेल, तर नासा (NASA) आणि विविध जागतिक वेधशाळा त्यांच्या यूट्यूब चॅनेलवर याचे लाईव्ह स्ट्रीमिंग करणार आहेत. तुम्ही घरबसल्या मोबाईलवरही हा सोहळा पाहू शकता.
खगोलशास्त्रज्ञांच्या मते, ग्रहण पाहताना कोणत्याही प्रकारचा निष्काळजीपणा टाळावा आणि शक्य असल्यास तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनाखाली दुर्बिणीचा वापर करावा.
