नवी दिल्ली, (प्रतिनिधी) १८ फेब्रुवारी - देशातील राष्ट्रीय महामार्गांचा विस्तार केवळ सिमेंट-काँक्रीटपुरता मर्यादित न ठेवता, आता ते खऱ्या अर्थाने 'हरित' आणि 'सजीव' होणार आहेत. भारतीय राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरणाने (NHAI) महामार्गांलगत देशातील पहिले 'मधमाशी कॉरिडॉर' (Bee Corridor) विकसित करण्याची घोषणा केली आहे. केवळ शोभेची झाडे लावण्यापेक्षा पर्यावरणाला पूरक अशा 'मधमाशी-अनुकूल' वनस्पतींची लागवड करून जैवविविधता जपण्याचा हा प्रयत्न आहे.
काय आहे 'बी-कॉरिडॉर' संकल्पना?
महामार्गांच्या कडेला असलेल्या मोकळ्या जागेत आणि दुभाजकांमध्ये वर्षभर फुले येणाऱ्या वनस्पतींची लागवड केली जाईल. यामुळे मधमाश्या आणि इतर परागीभवन करणाऱ्या कीटकांना वर्षभर अन्न (परागकण आणि मध) उपलब्ध होईल. या उपक्रमांतर्गत झाडे, झुडुपे, औषधी वनस्पती आणि गवताचा समावेश असलेला एक 'रेषीय विस्तार' तयार केला जाईल.
या प्रजातींची होणार लागवड
स्थानिक हवामान आणि ऋतूचक्राचा विचार करून वनस्पतींची निवड करण्यात आली आहे. यात प्रामुख्याने खालील झाडांचा समावेश असेल:
कडुनिंब, करंज, मोह, पळस, बॉटल ब्रश, जांभूळ आणि शिरिष.
या झाडांमुळे वेगवेगळ्या ऋतूंमध्ये फुलांचा बहर राहील, ज्यामुळे मधमाश्यांचे निसर्गचक्र अबाधित राहील.
वृक्षारोपणाचे मोठे लक्ष्य
NHAI ने २०२६-२७ या वर्षासाठी वृक्षारोपणाचे भव्य नियोजन केले आहे:
एकूण वृक्षलागवड: सुमारे ४० लाख झाडे.
बी-कॉरिडॉरचा वाटा: एकूण लागवडीपैकी ६० टक्के झाडे या विशेष उपक्रमांतर्गत लावली जातील.
प्रायोगिक तत्त्व: प्रत्येक क्षेत्रीय कार्यालय २०२६-२७ मध्ये किमान तीन परागीभवन जागा विकसित करेल.
शेती आणि पर्यावरणाला होणार फायदा
मधमाश्यांची संख्या घटल्याचा थेट परिणाम कृषी उत्पादकतेवर होतो. महामार्गांलगत विकसित होणाऱ्या या कॉरिडॉरमुळे आजूबाजूच्या शेती आणि बागायती क्षेत्रातील परागीभवन प्रक्रिया सुधारण्यास मदत होईल. तसेच, कीटकांना राहण्यासाठी मृत लाकूड आणि पोकळ खोडांचाही वापर केला जाणार आहे.
महत्त्वाचा बदल:
"हा उपक्रम केवळ रस्ते सुशोभीकरण नसून पर्यावरणीय संतुलन राखण्याचे एक प्रभावी साधन आहे. यामुळे परागकण संवर्धनाला मोठी चालना मिळेल," असे NHAI कडून सांगण्यात आले आहे.
