नाशिक, (प्रतिनिधी) ७ नोव्हेंबर - अरण्यऋषी मारुती चितमपल्ली यांच्या जयंतीचे औचित्य साधत, वन्यजीव विभाग नाशिक अंतर्गत प्रसिद्ध नांदूर मधमेश्वर पक्षी अभयारण्यात राज्यस्तरीय ‘पक्षी सप्ताहा’ची दिमाखात सुरुवात झाली आहे. यानिमित्त आयोजित पक्षीगणनेत तब्बल ११ हजार ७८० स्थलांतरित, विदेशी व देशी पक्षांची नोंद करण्यात आली असून, या सुवर्णमहोत्सवी उत्साहाने निसर्गप्रेमींमध्ये आनंदाचे वातावरण पसरले आहे.
पक्षी सप्ताहाची पार्श्वभूमी व उद्घाटन सोहळा:
दरवर्षी ५ नोव्हेंबर (अरण्यऋषी मारुती चितमपल्ली जन्मजयंती) ते १२ नोव्हेंबर (बर्डमॅन डॉ. सालीम अली जन्मजयंती) हा कालावधी राज्यभरात ‘पक्षी सप्ताह’ म्हणून साजरा केला जातो. या उपक्रमाची सुरुवात आज सकाळी ठीक ७:०० वाजता नांदूर मधमेश्वर अभयारण्यात करण्यात आली. कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी वन्यजीव विभाग नाशिकचे उपवनसंरक्षक कृष्णा भवर हे होते. प्रारंभी मान्यवरांच्या हस्ते अरण्यऋषी मारुती चितमपल्ली आणि डॉ. सालीम अली यांच्या प्रतिमेस पुष्पहार अर्पण करून अभिवादन करण्यात आले.
विशेष पुरस्कार प्रदान व सत्कार:
पक्षी सप्ताहाच्या पहिल्याच दिवशी पक्षीमित्र संघटनेच्या वतीने दोन दिग्गज व्यक्तींचा विशेष सन्मान करण्यात आला. ज्येष्ठ पक्षीमित्र श्री. दत्तकाका उगावकर यांना त्यांच्या अतुलनीय योगदानाबद्दल ‘जीवन गौरव पुरस्कार’ तर ख्यातनाम पक्षीमित्र, छायाचित्रकार व पत्रकार श्री. आनंद बोरा यांना ‘उत्कृष्ट पत्रकार पुरस्कार’ जाहीर झाल्याबद्दल उपस्थित मान्यवरांच्या हस्ते गौरवण्यात आले.
यावेळी सत्काराला उत्तर देताना दत्तकाका उगावकर यांनी आपल्या प्रेरणादायी जीवनप्रवासाला उजाळा दिला. पक्षी निरीक्षणाचे महत्त्व सांगताना त्यांनी डॉ. सलीम अली यांच्यासह केलेल्या कामाच्या जुन्या आठवणींना उजाळा दिला, ज्याला उपस्थित रसिकांनी उत्स्फूर्त दाद दिली.
पक्षीमित्रांचे मनोगत व महत्त्वाचे मुद्दे:
कार्यक्रमात बोलताना डॉ. उत्तम डेरले यांनी अभयारण्याच्या संवर्धनासाठी काही महत्त्वपूर्ण सूचना केल्या. पाणथळ जागेत वेगाने वाढत असलेली ‘टायफा’ ही घातक वनस्पती हटवणे आणि उन्हाळ्यातील पाणीटंचाईवर मात करण्यासाठी अभयारण्य क्षेत्रात बोरवेल मारून कृत्रिम तलाव तयार करणे गरजेचे असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
तसेच, आनंद बोरा यांनी मागील दौऱ्यात वनपरिक्षेत्र अधिकारी हिरालाल चौधरी व जलसंपदा विभागाच्या अधिकाऱ्यांमध्ये झालेल्या सकारात्मक चर्चेमुळे अभयारण्य क्षेत्रातील पाणीपातळीत वाढ झाल्याचे सांगितले. करंजगावचे सरपंच खंडू बोडके यांनी गोदावरी नदीपात्रातील पाणवेलींचा कायमस्वरूपी बंदोबस्त करण्याची आक्रमक मागणी केली.
वनविभागाचे मार्गदर्शन व आवाहन:
वन्यजीव विभागाचे उपवनसंरक्षक कृष्णा भवर यांनी पक्षी सप्ताह साजरा करण्यामागचा मूळ उद्देश उपस्थितांसमोर मांडला. तसेच, यंदाच्या हंगामात अभयारण्यात दाखल झालेल्या विविध नवीन परदेशी पाहुण्या पक्षांची सविस्तर माहिती त्यांनी दिली.
कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन व प्रास्ताविक करताना वनपरिक्षेत्र अधिकारी श्री. हिरालाल चौधरी यांनी मानवी जीवन आणि शेती व्यवसायातील पक्षांचे महत्त्व शास्त्रीय पद्धतीने पटवून दिले. शेतकऱ्यांनी शेतीत रासायनिक खतांचा अतिवापर टाळून सेंद्रिय शेती पद्धतीचा अवलंब करावा, असे आवाहन त्यांनी केले.
मोठ्या संख्येने निसर्गप्रेमींची उपस्थिती:
सकाळी ७:०० वाजल्यापासूनच पक्षीमित्र, पक्षीअभ्यासक, वन्यजीव फोटोग्राफर, वनकर्मचारी, मार्गदर्शक, संरक्षण पथकाचे जवान आणि स्थानिक ग्रामस्थ मोठ्या संख्येने पक्षीगणनेत सहभागी झाले होते. या मोहिमेदरम्यान विविध प्रजातींच्या एकूण ११,७८० पक्षांची गणना करण्यात आली.
या शानदार उद्घाटनाच्या कार्यक्रमास उपवनसंरक्षक कृष्णा भवर, वनपरिक्षेत्र अधिकारी हिरालाल चौधरी, दत्ताकाका उगावकर, डॉ. उत्तम डेरले, आनंद बोरा, अनंत सरोदे, बॉम्बे नॅचरल हिस्ट्री सोसायटी (BNHS) चे प्रतिनिधी, सरपंच खंडू बोडके यांच्यासह नांदूर मधमेश्वरचे वनपाल, वनरक्षक, गाईड व ग्रामस्थ मोठ्या संख्येने उपस्थित होते. या पक्षी सप्ताहामुळे आगामी काही दिवस अभयारण्यात पर्यटकांची मोठी गर्दी पाहायला मिळण्याची शक्यता आहे.