नांदेड, (प्रतिनिधी) १ नोव्हेंबर - राज्यातील सार्वजनिक आरोग्य व्यवस्था अधिक सक्षम, गुणवत्तापूर्ण आणि लोकाभिमुख करण्याच्या उद्देशाने सार्वजनिक आरोग्यमंत्री प्रकाश आबिटकर यांच्या पुढाकारातून बहुप्रतिक्षित राज्यव्यापी ‘आरोग्य संवाद यात्रे’ला आज, १ नोव्हेंबरपासून नांदेड येथून उत्साहात प्रारंभ झाला आहे. ही विशेष मोहीम ५ डिसेंबर २०२६ पर्यंत संपूर्ण राज्यभरात राबवली जाणार आहे. या यात्रेच्या माध्यमातून आरोग्यमंत्री स्वतः मैदानात उतरून थेट सर्वसामान्य नागरिकांशी संवाद साधत आहेत आणि शासकीय आरोग्य यंत्रणेच्या कामकाजाचा थेट आढावा घेत आहेत.
१२५ नवीन आरोग्य संस्थांचे लोकार्पण आणि प्रत्यक्ष पाहणी
या ऐतिहासिक आरोग्य संवाद यात्रे दरम्यान राज्यातील आरोग्य सेवेचा विस्तार करण्यासाठी १२५ नवीन आरोग्य संस्थांचे लोकार्पण केले जात आहे.
आरोग्यमंत्र्यांच्या दौऱ्यादरम्यान आरोग्य उपकेंद्रांपासून ते जिल्हा रुग्णालये, महानगरपालिका रुग्णालये, स्त्री रुग्णालये, मनोरुग्णालये आणि विशेष रुग्णालयांपर्यंतच्या सर्व स्तरांवरील सेवांचा थेट आढावा घेतला जात आहे. प्रत्येक जिल्ह्यातील किमान पाच प्राथमिक आरोग्य केंद्रे आणि दोन ग्रामीण रुग्णालयांच्या कामकाजाची वस्तुस्थिती जाणून घेण्यासाठी प्रशासकीय पथके प्रत्यक्ष भेटी देत आहेत.
‘माझं गाव, आरोग्यसंपन्न गाव’ अभियानाशी सांगड
या यात्रेची सांगड 'माझं गाव, आरोग्यसंपन्न गाव' या राज्यस्तरीय अभियानाशी घालण्यात आली आहे. केवळ आजारांवर उपचार करणे एवढाच याचा उद्देश नसून, ग्रामपातळीवर प्रतिबंधात्मक आरोग्य उपायांमध्ये लोकसहभाग वाढवण्यावर भर दिला जात आहे. यामध्ये:
* सार्वजनिक स्वच्छता आणि सांडपाणी व्यवस्थापन
* शुद्ध पाणीपुरवठा आणि पोषण
* साथीच्या आजारांचे नियंत्रण
* आरोग्यदायी जीवनशैलीबाबत व्यापक जनजागृती
या सर्व विषयांवर स्थानिक पातळीवर नागरिकांना मार्गदर्शन केले जात असून, ग्रामपंचायती व स्थानिक समित्यांचा सहभाग निश्चित केला जात आहे.
जनतेच्या सूचनांवरून आरोग्य सेवेत थेट सुधारणा
आरोग्य संवाद यात्रा ही केवळ शासकीय योजनांची माहिती देणारी साचेबद्ध मोहीम नसून, नागरिकांच्या प्रत्यक्ष अनुभवांवरून आरोग्य व्यवस्थेतील त्रुटी दूर करण्याचा एक अभिनव प्रयत्न आहे.
दौऱ्यादरम्यान जिल्हा एकात्मिक आरोग्यवर्धिनी समिती, विधानसभा मतदारसंघ समिती, रुग्ण कल्याण समिती, जन आरोग्य समिती आणि ग्राम आरोग्य, पोषण स्वच्छता समिती या संस्थांच्या प्रतिनिधींसोबत विशेष बैठका व चर्चा आयोजित करण्यात येत आहेत. यामुळे लोकप्रतिनिधी, आरोग्य कर्मचारी, वैद्यकीय व्यावसायिक आणि नागरिक यांच्यात समन्वय वाढून उत्तरदायित्व (Accountability) मजबूत होण्यास मदत होणार आहे.
थेट गृहभेटी; रुग्ण आणि लाभार्थ्यांशी संवाद
आरोग्यमंत्र्यांचे पथक या मोहिमेदरम्यान थेट रुग्णांच्या घरी जाऊन त्यांची विचारपूस करत आहे. यामध्ये:
* महात्मा ज्योतिराव फुले जनआरोग्य योजना व आयुष्यमान भारत योजनेचे लाभार्थी
* राष्ट्रीय बाल स्वास्थ्य कार्यक्रमांतर्गत (RBSK) शस्त्रक्रिया झालेली बालके
* पॅलिएटिव्ह केअर (प्रशामक काळजी), सिकलसेल, क्षयरोग (TB), कुष्ठरोग आणि कर्करोग तपासणीतील रुग्ण
* जननी सुरक्षा योजनेच्या लाभधारक माता व संस्थात्मक प्रसूती झालेल्या महिला
या सर्व घटकांशी संवाद साधून शासकीय योजनांचा लाभ मिळण्यात काय अडचणी येतात, औषधपुरवठा सुरळीत आहे का, याची खातरजमा केली जात आहे. शाळा व अंगणवाड्यांना भेटी देऊन मुलांच्या आरोग्य तपासणीचाही आढावा घेतला जात आहे.
उच्चपदस्थ अधिकाऱ्यांचा ताफा मैदानात
आरोग्य सेवेतील त्रुटींवर तत्काळ निर्णय घेता यावा, यासाठी या यात्रेत सार्वजनिक आरोग्य विभागाचे सचिव, आयुक्त, संचालक, सहसंचालक, उपसंचालक, जिल्हा आरोग्य अधिकारी (DHO), जिल्हा शल्यचिकित्सक (CS) आणि सर्व प्रमुख योजनांचे सनदी अधिकारी प्रत्यक्ष सहभागी झाले आहेत.
नागरिकांच्या गरजा समजून घेणे, रुग्णालयांमधील त्रुटी ओळखणे आणि मिळालेल्या सूचनांच्या आधारे तात्काळ सुधारणा घडवून आणणे, हा या आरोग्य संवाद यात्रेचा मुख्य उद्देश आहे. नांदेडमधील या धडाकेबाज सुरुवातीमुळे राज्यातील सार्वजनिक आरोग्य व्यवस्थेला एक नवीन दिशा आणि गती मिळेल, असा विश्वास व्यक्त केला जात आहे.