नाशिक, (प्रतिनिधी) १ नोव्हेंबर - नाशिक जिल्ह्याच्या समृद्ध पर्यावरण आणि सांस्कृतिक वारशाला अधिक उंचीवर नेण्यासाठी एक अत्यंत अभिनव उपक्रम हाती घेण्यात आला आहे. नाशिकचे अधिकृत पक्षी मानचिन्ह (Bird Mascot/Symbol) कोणते असावे, यासाठी आता नागरिकांचा कौल घेतला जात आहे. विशेष म्हणजे, या मानचिन्हासाठी 'कावळा' आणि 'गिधाड' या दोन विशिष्ट पक्ष्यांची नावे अंतिम करण्यात आली असून, यातील एकाची निवड करण्यासाठी लवकरच एक विशेष ऑनलाईन लिंक जारी केली जाणार आहे.
नाशिक महानगरपालिका, जिल्हा प्रशासन, वन विभाग, सामाजिक वनीकरण विभाग आणि 'उन्नत नाशिक अभियान' यांच्या संयुक्त विद्यमाने हा स्तुत्य उपक्रम राबविला जात आहे. या उपक्रमामागील नेमकी भूमिका काय आणि या दोन्ही पक्ष्यांचे नाशिकशी काय संबंध आहे, हे स्पष्ट करणारी ही बातमी.
कावळा आणि गिधाडच का? काय आहे विशेष नाते?
नाशिकचे मानचिन्ह म्हणून केवळ या दोनच पक्ष्यांची निवड का करण्यात आली, असा प्रश्न अनेकांच्या मनात येऊ शकतो. यामागचा उद्देश कोणत्याही इतर पक्ष्याला कमी लेखणे नसून, नाशिकच्या धार्मिक, सांस्कृतिक आणि पर्यावरणीय जीवनशैलीशी या दोन्ही पक्ष्यांचे असलेले घट्ट नाते अधोरेखित करणे हा आहे.
१. कावळा आणि रामकुंडाचे धार्मिक व पर्यावरणीय नाते
नाशिकच्या पवित्र रामकुंडावर महाराष्ट्रासह देशभरातून भाविक पूर्वजांच्या दशक्रिया विधीसाठी येत असतात. या सनातन परंपरेनुसार विधीमध्ये कावळ्याला अन्न अर्पण केले जाते. कावळ्याने या अन्नाला स्पर्श केल्यासच विधी पूर्ण मानला जातो. या धार्मिक परंपरेतून कावळ्याचे नाशिकशी असलेले नाते स्पष्ट होते. तसेच, कावळा हा अत्यंत बुद्धिमान पक्षी असून निसर्गातील अन्नसाखळीचा समतोल राखण्यात तो महत्त्वाची भूमिका बजावतो.
२. गिधाड आणि रामायणाचा वारसा
दुसरीकडे, गिधाडांचे नाते थेट रामायणातील जटायूच्या कथेशी जोडले गेले आहे. नाशिकचा रामायणाशी असलेला ऐतिहासिक संबंध सर्वश्रुत आहे. नाशिक जिल्ह्यातील 'टाकेद' येथे असलेले जटायू (गिधाड) मंदिर या परंपरेची साक्ष देते. याशिवाय, अंजनेरी गड हा भारतभरातील गिधाडांच्या अत्यंत महत्त्वाच्या नैसर्गिक अधिवासांपैकी एक मानला जातो. गिधाडे मृत प्राण्यांचे अवशेष खाऊन परिसर स्वच्छ ठेवण्याचे आणि पर्यावरणाचा समतोल राखण्याचे पर्यावरणपूरक काम करतात. त्यामुळे गिधाडांचे नाशिकशी धार्मिक, सांस्कृतिक आणि पर्यावरणीय अशा तिन्ही स्तरांवर गहिरे नाते आहे.
कशी असणार आहे निवड प्रक्रिया?
नाशिकच्या या पक्षी मानचिन्हाच्या निवडीत जिल्ह्यातील जास्तीत जास्त नागरिकांनी सहभाग घ्यावा, अशी प्रशासनाची अपेक्षा आहे.
सहभाग: नाशिकमधील शालेय, उच्च माध्यमिक विद्यालयांतील विद्यार्थी आणि सर्वसामान्य नागरिकांनी यात उत्साहाने सहभागी व्हावे.
मतदान पद्धती: येत्या दोन-तीन दिवसांत प्रशासनाकडून एक विशेष लिंक सर्वसामान्यांसाठी उपलब्ध करून दिली जाईल.
नियम:
१. दिलेल्या लिंकवर जाऊन कावळा आणि गिधाड या दोन्ही पक्ष्यांची सविस्तर माहिती वाचावी.
२. माहिती वाचल्यानंतर आपल्या पसंतीच्या पक्ष्याच्या चिन्हावर फुलाची निशाणी करावी.
३. आपले नाव आणि मोबाईल क्रमांक नोंदवून फॉर्म सबमिट करावा.
४. 'एक व्यक्ती, एकच निवड' असा हा नियम असेल.
नाशिकच्या पर्यावरणीय वैभवाचे प्रतीक ठरणाऱ्या या पक्ष्याच्या निवडीत आपले योगदान देण्यासाठी आणि पक्षी संवर्धनाचा संदेश सर्वदूर पोहोचवण्यासाठी या लोकसहभाग मोहिमेत नक्की सहभागी व्हा!