अक्षय काळे, (मुंबई) १ नोव्हेंबर - राज्य सरकारच्या महत्त्वाकांक्षी ‘लेक लाडकी’ योजनेच्या पारदर्शक आणि वेगवान अंमलबजावणीसाठी एक महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलण्यात आले आहे. या योजनेच्या लाभासाठी आता पात्र लाभार्थ्यांना कोणत्याही मध्यस्थाशिवाय ‘महाडीबीटी २.०’ (MahaDBT 2.0) या अधिकृत पोर्टलवरून थेट ऑनलाईन अर्ज सादर करता येणार आहेत. शासकीय योजनांच्या प्रक्रिया पुनर्रचनेअंतर्गत (Government Process Re-engineering - GPR) कागदपत्रांची कटकट कमी करून, अर्जाच्या नोंदणीपासून ते अर्जाची सद्यस्थिती (Status) ट्रॅक करण्यापर्यंतची संपूर्ण प्रक्रिया डिजिटल करण्यात आली आहे, अशी माहिती राज्याच्या महिला व बालविकास मंत्री आदिती तटकरे यांनी प्रसिद्धीपत्रकाद्वारे दिली.
अर्जाची प्रक्रिया सोपी आणि कागदपत्रांची संख्या कमी
शासकीय योजनांचे सुसूत्रीकरण करण्याच्या धोरणानुसार ‘लेक लाडकी’ योजनेच्या अर्ज व मंजुरी प्रक्रियेत अमूलाग्र बदल करण्यात आले आहेत. या नवीन व्यवस्थेमुळे:
स्वतः ऑनलाईन अर्ज: अर्जदारांना आता स्वतःच्या मोबाईल किंवा संगणकावरून ऑनलाईन अर्ज भरता येईल.
कागदपत्रांची कपात: पूर्वीच्या तुलनेत आता अर्ज करताना जोडाव्या लागणाऱ्या कागदपत्रांची संख्या लक्षणीयरीत्या कमी करण्यात आली आहे.
अर्जाचे सुसूत्रीकरण: अर्ज नोंदणी, प्राथमिक छाननी, अर्ज मंजुरी आणि थेट लाभ मंजुरी (Approval) या सर्व टप्प्यांचे ऑनलाईन सुसूत्रीकरण करण्यात आले आहे.
अंगणवाडी केंद्रे नसलेल्या भागांतील लाभार्थ्यांना मोठा दिलासा
या ऑनलाईन सुविधेमुळे राज्यातील ग्रामीण व शहरी अशा दोन्ही भागांतील नागरिकांना मोठा फायदा होणार आहे. विशेषतः ज्या दुर्गम किंवा नवीन नागरी भागात अंगणवाडी केंद्रे कार्यान्वित नाहीत, तेथील लाभार्थ्यांना अर्ज करताना पूर्वी अनेक अडचणींचा सामना करावा लागत होता. आता राज्यातील कोणत्याही भागातील रहिवासी घरबसल्या ऑनलाईन अर्ज करू शकणार आहेत. याशिवाय, सादर केलेला अर्ज कोणत्या टप्प्यावर प्रलंबित आहे (Application Status), हे देखील लाभार्थ्यांना पोर्टलवर ऑनलाईन पाहता येणार आहे.
३ लाखांच्या घरात पोहोचली लाभार्थ्यांची संख्या
महिला व बालविकास मंत्री आदिती तटकरे यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या योजनेअंतर्गत लाभाची रक्कम ‘थेट लाभ हस्तांतरण’ (Direct Benefit Transfer - DBT) पद्धतीने थेट लाभार्थ्यांच्या किंवा त्यांच्या पालकांच्या बँक खात्यात जमा केली जात आहे. आजपर्यंत राज्यातील तब्बल २,९८,६९५ (सुमारे ३ लाख) मुलींना या योजनेचा पहिला टप्प्यातील लाभ यशस्वीरीत्या वितरित करण्यात आला आहे. आता अर्ज प्रक्रिया ऑनलाईन झाल्यामुळे उर्वरित पात्र लाभार्थ्यांनाही जलद गतीने लाभ देणे शक्य होणार आहे.
‘लेक लाडकी’ योजनेअंतर्गत नक्की काय आणि कसा लाभ मिळतो?
राज्यातील मुलींच्या जन्माला प्रोत्साहन देणे, त्यांचा शैक्षणिक दर्जा उंचावणे आणि बालविवाह रोखणे या उद्देशाने ही योजना राबवली जाते. पिवळ्या व केशरी रेशनकार्डधारक कुटुंबातील १ एप्रिल २०२३ रोजी किंवा त्यानंतर जन्मलेल्या मुलींना टप्प्याटप्प्याने एकूण १,०१,००० (एक लाख एक हजार) रुपये एवढी आर्थिक मदत दिली जाते:
पहिला टप्पा (जन्मानंतर): मुलीचा जन्म झाल्यावर — ₹ ५,०००
दुसरा टप्पा (पहिलीत प्रवेश): मुलगी इयत्ता पहिलीत गेल्यानंतर — ₹ ६,०००
तिसरा टप्पा (सहावीत प्रवेश): मुलगी इयत्ता सहावीत गेल्यानंतर — ₹ ७,०००
चौथा टप्पा (अकरावीत प्रवेश): मुलगी इयत्ता अकरावीत गेल्यानंतर — ₹ ८,०००
पाचवा अंतिम टप्पा (वय १८ वर्षे पूर्ण): मुलगी १८ वर्षांची झाल्यावर (अविवाहित असल्यास) — ₹ ७५,०००
डिजिटल तंत्रज्ञानाच्या या वापरामुळे ‘लेक लाडकी’ योजनेची अंमलबजावणी अधिक गतीमान, सुलभ आणि पारदर्शक होईल, असा विश्वास महिला व बालविकास विभागाने व्यक्त केला आहे.