विकास नाशिककर, (नाशिक) २७ ऑक्टोबर - भारताची ‘वाइन्स कॅपिटल’ (Wine Capital of India) म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या नाशिक शहराने आता जागतिक स्तरावर एक नवा आणि अभिमानास्पद टप्पा गाठला आहे. पारंपारिक वाइन निर्मितीसाठी जागतिक पातळीवर प्रसिद्ध असणाऱ्या इटली देशात आता नाशिकमध्ये तयार झालेली वाइन निर्मितीची प्रगत उपकरणे निर्यात केली जात आहेत. ‘इकोनॉमिक टाईम्स’ मधील एका विशेष वृत्तानुसार, "A little Nashik goes a long way in Italy" (नाशिकचे छोटेसे योगदान इटलीत मोठी मजल मारत आहे) अशा शब्दांत या ऐतिहासिक कामगिरीचे कौतुक केले गेले आहे. या घडामोडीमुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत भारतीय अभियांत्रिकी आणि मद्यनिर्मिती तंत्रज्ञानाची ताकद पुन्हा एकदा सिद्ध झाली आहे.
नाशिकहून इटलीपर्यंत पोहोचले तंत्रज्ञान
वाइन निर्मितीसाठी जगभरात ओळखल्या जाणाऱ्या इटली देशातील फ्लोरेन्स (Florence) शहरात नुकतीच नाशिकमधील एका आघाडीच्या कंपनीकडून वाइन उद्योगाशी संबंधित उपकरणांची निर्यात करण्यात आली आहे. यात विशेषतः ‘अरोमा मल्टिप्लायर टँक्स’ (Aroma multiplier tanks) सारख्या अत्यंत प्रगत आणि उच्च दर्जाच्या उपकरणांचा समावेश आहे. एकेकाळी युरोपियन देशांकडून तंत्रज्ञान आणि यंत्रसामग्री आयात करणाऱ्या भारताने, आता वाइन क्षेत्राचा उगम आणि माहेरघर मानल्या जाणाऱ्या इटलीसारख्या देशालाच वाइनची उपकरणे निर्यात करणे ही भारतीय उद्योग जगतासाठी अत्यंत अभिमानाची बाब मानली जात आहे.
नाशिक: देशाचे निर्विवाद वाइन हब
भारतात उत्पादित होणाऱ्या वाइन आणि संबंधित उपकरणांचा मोठा हिस्सा हा महाराष्ट्रातील नाशिक पट्ट्यात केंद्रित आहे. येथील अनुकूल हवामान, द्राक्षांचे प्रचुर उत्पादन आणि अत्याधुनिक वाइनरी युनिट्समुळे नाशिक हे देशाचे मुख्य वाइन हब बनले आहे. स्थानिक स्तरावर डिझाइन आणि मॅन्युफॅक्चर केलेली ही अवजारे व उपकरणे आता आंतरराष्ट्रीय गुणवत्तेच्या निकषांवर खरी उतरत आहेत. यामुळे केवळ मद्यनिर्मितीच नव्हे, तर वाइन तंत्रज्ञान आणि उपकरणांच्या उत्पादनातही नाशिकने आपले वर्चस्व प्रस्थापित केले असल्याचे स्पष्ट होते.
देशांतर्गत बाजारपेठेतही मोठी संधी
केवळ परदेशात निर्यातच नव्हे, तर देशांतर्गत बाजारपेठेतही वाइन उद्योगाला मोठी सुगीचे दिन आल्याचे दिसून येत आहे. उद्योग तज्ज्ञांच्या मते, भारतातील वाढती तरुण लोकसंख्या, झपाट्याने होणारे शहरीकरण आणि वाइनकडे एक 'स्टेटस सिम्बॉल' किंवा आधुनिक जीवनशैलीचा भाग म्हणून बघण्याचा वाढता दृष्टिकोन यामुळे या उद्योगाला मोठी गती मिळाली आहे. महाराष्ट्राव्यतिरिक्त आता उत्तर प्रदेश (UP) हे राज्य देखील वाइन उद्योगाचे नवीन केंद्र म्हणून उदयास येत आहे. विशेषतः फळांवर आधारित वाइनरींना मिळणाऱ्या प्रचंड पसंतीमुळे भारताचा वाइन नकाशा आता वेगाने बदलत आहे.
भविष्यातील मोठी दिशा आणि जागतिक भरारी
इटलीसारख्या बलाढ्य वाइन उत्पादक देशात भारतीय उपकरणांची झालेली ही निर्यात आगामी काळात भारतासाठी जागतिक बाजारपेठेची दारे आणखी उघडी करेल, यात शंका नाही. मेक इन इंडियाच्या संकल्पनेला साजेसे असे हे यश केवळ नाशिकच्याच नव्हे, तर संपूर्ण देशाच्या औद्योगिक आणि कृषी-तंत्रज्ञान क्षेत्राच्या शिरपेचात मानाचा तुरा रोवणारे ठरले आहे. आंतरराष्ट्रीय पातळीवर भारताच्या या भरारीमुळे येत्या काळात जागतिक वाइन उद्योगात भारताचे स्थान अधिक मजबूत होईल.