नाशिक, (प्रतिनिधी) २३ ऑक्टोबर - जिल्ह्यात यंदाच्या मान्सून हंगामात पावसाने पाठ फिरवल्यामुळे भीषण दुष्काळी परिस्थिती निर्माण झाली आहे. या पार्श्वभूमीवर जिल्हा प्रशासनाकडून जिल्ह्यातील १० दुष्काळग्रस्त तालुक्यांमध्ये झालेल्या पीक नुकसानाचे संयुक्त पंचनामे (Crop Loss Assessment) पूर्ण करण्यात आले आहेत. या प्राथमिक पाहणीनुसार जिल्ह्यात तब्बल ५ लाख ७ हजार हेक्टरहून अधिक क्षेत्रावरील शेतीपिकांचे अतोनात नुकसान झाले असून, ५ लाख १६ हजारांहून अधिक शेतकरी या आपत्तीमुळे बाधित झाले आहेत. या पार्श्वभूमीवर कृषी विभागाने राज्य सरकारकडे तब्बल ४८५.३२ कोटी रुपयांच्या विशेष आर्थिक मदतीचा प्रस्ताव सादर करण्याची तयारी केली आहे.
१० तालुक्यांत भीषण दुष्काळ आणि मोठे नुकसान
राज्य सरकारच्या दुष्काळ घोषणा योजनेंतर्गत पहिल्या टप्प्यात (Trigger-1) समाविष्ट असलेल्या १० तालुक्यांमध्ये जून ते सप्टेंबर या मान्सून काळातील पीक नुकसानाचे अंतिम संयुक्त अहवाल तयार करण्यात आले आहेत. कृषी आणि महसूल विभागाने संयुक्तपणे राबवलेल्या या सर्वेक्षणात मालेगाव, बागलाण (सटाणा), नांदगाव, कळवण, देवळा, सुरगाणा, पेठ, इगतपुरी, सिन्नर आणि येवला या १० तालुक्यांमधील एकूण २,४०९ गावे गंभीर स्वरूपात दुष्काळ व अपुऱ्या पावसामुळे प्रभावित झाल्याचे समोर आले आहे. या तालुक्यांमधील तब्बल ५,१६,२६० शेतकरी जमीनधारकांना या नुकसानीचा फटका बसला आहे.
मका, सोयाबीन आणि धान पिकांचे मोठे नुकसान
या व्यापक सर्वेक्षणात ५,०७,१६४ हेक्टर क्षेत्रावरील पिके पूर्णपणे उद्ध्वस्त झाल्याचे उघडकीस आले आहे. यामध्ये मका (Maize) पिकाचे सर्वाधिक नुकसान झाले असून, केवळ मक्याचे २ लाख २९ हजार हेक्टर क्षेत्रावरील पीक धोक्यात आले आहे. याशिवाय सोयाबीन (७५,८१० हेक्टर), भात/धान (६७,९९७ हेक्टर), कापूस (२८,२२१ हेक्टर), बाजरी (२३,२५९ हेक्टर), तसेच डाळिंब (१७,५६२ हेक्टर) आणि द्राक्ष (२,७७८ हेक्टर) या नगदी व फळपिकांचेही प्रचंड नुकसान झाले आहे.
तालुकानिहाय विचार करता, मालेगाव तालुक्यात सर्वाधिक नुकसान झाले असून तेथील ३१९ गावांमधील १ लाख ७ हजार हेक्टरहून अधिक क्षेत्रावरील खरीप पिके नष्ट झाली आहेत, ज्यामुळे एक लाखांहून अधिक शेतकरी बाधित झाले आहेत. तसेच बागलाण तालुक्यात ७४,१५१ हेक्टर क्षेत्रावरील पिकांचे नुकसान झाले आहे. पिकांच्या वाढीच्या महत्त्वाच्या टप्प्यांवर अपुरा पाऊस आणि पावसाचा लांबलेला खंड (Dry Spell) यामुळे ओलावा ताण (Moisture Stress) निर्माण होऊन शेतीचे हे अतोनात नुकसान झाल्याचे कृषी तज्ज्ञांनी स्पष्ट केले आहे.
४८५ कोटींच्या मदतीचा प्रस्ताव
या अंतिम आकडेवारीच्या आधारावर कृषी विभागाने बाधित शेतकऱ्यांना दिलासा देण्यासाठी ४८५.३२ कोटी रुपयांच्या आपत्कालीन मदतीचा प्रस्ताव तयार केला असून तो लवकरच राज्य सरकारकडे मंजुरीसाठी पाठवला जाणार आहे. दरम्यान, पहिल्या टप्प्यातील १० तालुक्यांशिवाय इतर ३ अतिरिक्त दुष्काळग्रस्त तालुक्यांमध्ये पंचनामे करण्याचे काम अद्याप सुरू असून, तेथील अहवाल आल्यानंतर मदतीच्या आकड्यात आणखी वाढ होण्याची शक्यता आहे. या संकटकाळात शासनाकडून मिळणाऱ्या मदतीमुळे लाखो शेतकऱ्यांना मोठा आर्थिक दिलासा मिळण्याची अपेक्षा वर्तवली जात आहे.