नाशिक, (प्रतिनिधी) २२ ऑक्टोबर - भारतातील द्राक्ष व वाइन उद्योगाचे पंढरपूर म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या नाशिक व्हॅलीमध्ये भारत-इस्त्रायल कृषी आणि अपारंपरिक ऊर्जा सहकार्याचा एक नवीन व आशादायी अध्याय सुरू झाला आहे. ऑल इंडिया वाइन प्रोड्युसर्स असोसिएशनचे (AIWPA) अध्यक्ष जगदीश होळकर यांच्या नेतृत्वाखाली दिंडोरी तालुक्यातील निफाड शिवारातील ‘डोमेन रसा वाइनरी’ (चँडों इंडिया) येथे नुकतीच सुमारे २० इस्त्रायली प्रतिनिधींच्या उच्चस्तरीय शिष्टमंडळाची महत्त्वपूर्ण बैठक पार पडली. या उच्चस्तरीय बैठकीत शेती आणि तंत्रज्ञानाच्या नव्या युगाची पायाभरणी करण्यात आली आहे.
कृषी आणि तंत्रज्ञानाचा अनोखा संगम
नाशिक व्हॅलीची अफाट कृषी संपदा, वाइन उद्योगाची प्रगती आणि इस्त्रायलकडे असलेले अत्याधुनिक कृषी तंत्रज्ञान या दोन्हीच्या समन्वयातून भविष्यात शाश्वत शेती, शेतकऱ्यांची आर्थिक समृद्धी आणि ग्रामीण भागाचा सर्वांगीण विकास साधण्यासाठी हे सहकार्य अत्यंत मोलाचे ठरणार आहे. या बैठकीत दोन्ही देशांमधील तज्ज्ञांनी आधुनिक शेतीपुढील आव्हाने आणि त्यावर मात करणाऱ्या तंत्रज्ञानावर सविस्तर चर्चा केली.
चर्चेचे प्रमुख व महत्त्वाचे मुद्दे:
या उच्चस्तरीय बैठकीत भविष्यातील कृषी विकासाला दिशा देणारे अनेक महत्त्वाचे विषय चर्चेच्या केंद्रस्थानी होते:
* अॅग्रीव्होल्टेक्स (Agrivoltaics): एकाच जमिनीवर शेती पिकांचे उत्पादन आणि सौर ऊर्जेची निर्मिती (वीज निर्मिती) एकाच वेळी कशी साधता येईल, या आधुनिक तंत्रज्ञानावर सखोल चर्चा झाली. यामुळे शेतकऱ्यांना पिकांसोबतच अतिरिक्त उत्पन्नाचा नवा स्त्रोत मिळू शकतो.
* जलव्यवस्थापन (Water Management): तीव्र पाणी टंचाईच्या काळात उपलब्ध पाण्याचा थेंब-थेंब वापर करून सिंचन कसे करावे, सूक्ष्म सिंचन पद्धती आणि पर्जन्य जलसंधारणाच्या अत्याधुनिक इस्त्रायली पद्धतींवर भर देण्यात आला.
* हवामान-सक्षम शेती (Climate-Resilient Farming): बदलत्या हवामानाचा पिकांवर होणारा विपरीत परिणाम रोखण्यासाठी आणि हवामानातील बदलांना तोंड देणाऱ्या पिकांच्या जाती व शेती पद्धतींचा अवलंब करण्याबाबत मार्गदर्शन करण्यात आले.
* अपारंपरिक व नवीकरणीय ऊर्जा (Renewable Energy): कृषी क्षेत्रात विजेचा वापर सुलभ करण्यासाठी सौर ऊर्जा आणि इतर हरित ऊर्जेच्या स्रोतांचा जास्तीत जास्त वापर करण्याच्या उपायांवर विचारविनिमय झाला.
* अॅग्रो-प्रोसेसिंग व कृषी अवशेष व्यवस्थापन (Agro-Processing & Agricultural Waste Utilisation): शेतमालावर प्रक्रिया करून त्याचे मूल्यवर्धन (Value Addition) करणे आणि शेतात उरलेल्या टाकाऊ कृषी अवशेषांचा (Crop Residue) पुनर्वापर करून त्यापासून संपत्ती किंवा ऊर्जा निर्माण करण्याच्या तंत्रज्ञानावर सहमती दर्शवण्यात आली.
नाशिक व्हॅलीसाठी ऐतिहासिक पाऊल
इस्त्रायली शिष्टमंडळाने डोमेन रसा वाइनरीला दिलेली ही भेट केवळ सदिच्छा भेट नसून, नाशिकच्या कृषी व वाइन उद्योगाला जागतिक पातळीवर नेणारी एक महत्त्वाची पायरी ठरली आहे. नाशिकचे नैसर्गिक वैभव, येथील द्राक्ष बागा आणि वाइन उत्पादनाची परंपरा यात इस्त्रायलच्या अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाची जोड मिळाल्यास येत्या काळात नाशिक व्हॅली हे तंत्रज्ञान-संचालित शेतीचे (Technology-driven Agriculture) देशातील प्रमुख केंद्र बनेल, असा दृढ विश्वास यावेळी व्यक्त करण्यात आला.
भविष्यातील दीर्घकालीन भागीदारीची नांदी
अध्यक्ष जगदीश होळकर यांनी या भेटीवर आनंद व्यक्त करताना सांगितले की, "इस्त्रायली प्रतिनिधींसोबत झालेली ही चर्चा अत्यंत फलदायी ठरली आहे. नाशिकच्या कृषी क्षमतेला इस्त्रायलच्या अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाची जोड देऊन आपण भविष्यात एक अर्थपूर्ण, दीर्घकालीन भागीदारी उभी करत आहोत. यामुळे केवळ नाशिकच्याच नव्हे, तर देशातील शेतकरी वर्गाच्या समृद्धीचा मार्ग सुकर होईल."
या भेटीमुळे नाशिक व्हॅलीच्या कृषी आणि वाइन उद्योगात एक नवा उत्साह संचारला असून, येत्या काळात भारत-इस्त्रायल मैत्रीचे नवे पर्व महाराष्ट्राच्या या हरितभूमीत प्रत्यक्षात उतरेल, अशी दाट शक्यता निर्माण झाली आहे.