नवी दिल्ली, (प्रतिनिधी) १४ सप्टेंबर - पोलाद निर्मितीतील टाकाऊ घटकांपासून (स्टील स्लॅग) रस्ते बनवण्याच्या स्वदेशी तंत्रज्ञानात भारताने जागतिक विक्रम रचला आहे. छत्तीसगडमधील रायगड येथे CSIR-सेंट्रल रोड रिसर्च इन्स्टिट्यूट (CSIR-CRRI) आणि जिंदाल स्टील लिमिटेड यांनी संयुक्तपणे उभारलेल्या १.८५ किलोमीटर लांबीच्या जगातील सर्वात लांब स्टील स्लॅग रस्त्याला ‘गिनीज वर्ल्ड रेकॉर्ड’ (Guinness World Records) चे प्रमाणपत्र प्रदान करण्यात आले आहे. याप्रसंगी केंद्रीय विज्ञान आणि तंत्रज्ञान राज्यमंत्री (स्वतंत्र प्रभार) डॉ. जितेंद्र सिंह यांच्या हस्ते या रस्त्याचे आभासी पद्धतीने उद्घाटन करण्यात आले.
स्टील स्लॅग रस्त्यांचे प्रमुख फायदे व वैशिष्ट्ये:
४० टक्के खर्चात बचत: पारंपरिक रस्त्यांच्या तुलनेत स्टील स्लॅग रस्त्यांच्या बांधकामाचा खर्च सुमारे ४० टक्क्यांनी कमी होतो.
चारपट अधिक मजबुती: हे रस्ते पारंपरिक रस्त्यांपेक्षा ४ पट अधिक मजबूत असतात. तसेच, कठीण भूप्रदेश, मुसळधार पाऊस आणि अवजड वाहतूक असलेल्या भागात हे रस्ते अत्यंत प्रभावी ठरतात.
दीर्घायुष्य (१५ वर्षे देखभालीची गरज नाही): या तंत्रज्ञानामुळे रस्त्यांचे आयुष्य लक्षणीयरीत्या वाढते. योग्य प्रकारे बांधणी केल्यास साधारण १५ वर्षांनंतरच रस्त्याच्या देखभालीची गरज भासते.
पर्यावरण संवर्धन (Waste to Wealth): पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या ‘कचऱ्यातून संपत्ती’ संकल्पनेला प्रोत्साहन देत, हे तंत्रज्ञान खाणकाम आणि नैसर्गिक खडीच्या उत्खननावरील अवलंबित्व कमी करते.
तंत्रज्ञानाचा राष्ट्रीय स्तरावर विस्तार करण्याचे आवाहन
केंद्रीय मंत्री डॉ. जितेंद्र सिंह यांनी हे तंत्रज्ञान केवळ रस्ते वाहतूक मंत्रालयापुरते मर्यादित न ठेवता रेल्वे, इतर सर्व सरकारी विभाग, राज्य सरकारे आणि खाजगी कंत्राटदारांनी व्यापक प्रमाणावर स्वीकारावे, असे आवाहन केले. "हे तंत्रज्ञान एका प्रकल्पापुरते मर्यादित न ठेवता अनेक प्रकल्पांपर्यंत आणि एका राज्यापुरते न ठेवता संपूर्ण देशभरात पोहोचायला हवे," असे ते म्हणाले.
या कार्यक्रमादरम्यान ‘स्टील ग्रिट’ (Steel Grit) या ब्रँडचे लॉंचिंग करण्यात आले तसेच CSIR-CRRI आणि जिंदाल स्टील यांच्यात तंत्रज्ञान हस्तांतरण करारावर स्वाक्षरी करण्यात आली.
इतर महत्त्वपूर्ण प्रकल्प व भावी योजना:
यापूर्वीचे यशस्वी प्रयोग: यापूर्वी गुजरातमधील हजिरा येथे ६-पदरी रस्ता, एनएच-६६ मुंबई-गोवा महामार्गावर १ किमीचा ४-पदरी रस्ता, तसेच अरुणाचल प्रदेशातील धोरणात्मक सीमावर्ती भागात या तंत्रज्ञानाचा यशस्वी वापर करण्यात आला आहे.
स्वतःचाच विक्रम मोडण्याची तयारी: ओडिशामध्ये जिंदाल स्टीलच्या अंगुल प्रकल्पाजवळ CSIR-CRRI द्वारे ४० किलोमीटर लांबीचा स्टील स्लॅग रस्ता उभारणीचे काम हाती घेण्यात आले आहे. त्यामुळे लवकरच हा १.८५ किमीचा स्वतःचाच जागतिक विक्रम भारत मोडणार आहे.
या सोहळ्याला खासदार नवीन जिंदाल, CSIR च्या महासंचालक डॉ. एन. कलाईसेल्वी, नीती आयोगाचे माजी सदस्य डॉ. व्ही. के. सारस्वत, CSIR-CRRI चे संचालक डॉ. सी.एच. रवी शेखर आणि गिनीज बुकचे प्रतिनिधी उपस्थित होते.
