नवी दिल्ली, (प्रतिनिधी) १ सप्टेंबर - भारतीय नौदलाच्या निस्तार-श्रेणीतील दुसरे प्रगत डायव्हिंग सपोर्ट व्हेसल (DSV) 'आयएनएस निपुण' (INS Nipun) ३१ ऑगस्ट २०२६ रोजी मुंबईतील नेव्हल डॉकयार्ड येथे नौदल सेवेत औपचारिकपणे दाखल करण्यात आले. नौदलप्रमुख ॲडमिरल कृष्ण स्वामिनाथन यांच्या अध्यक्षतेखाली आणि पश्चिम नौदल कमांडचे फ्लॅग ऑफिसर कमांडिंग-इन-चीफ व्हाइस ॲडमिरल संजय वात्सयन यांच्या प्रमुख उपस्थितीत हा दिमाखदार सोहळा पार पडला.
या अत्याधुनिक जहाजाच्या समावेशामुळे भारतीय नौदलाच्या खोल समुद्रातील डायव्हिंग, पाण्याखालील साहाय्यक मोहिमा आणि संकटात सापडलेल्या पाणबुड्यांच्या बचाव क्षमतेमध्ये लक्षणीय वाढ झाली आहे.
'आत्मनिर्भर भारत' आणि स्वदेशी तंत्रज्ञानाचे प्रतीक
विशाखापट्टणम येथील हिंदुस्तान शिपयार्ड लिमिटेड (HSL) द्वारे 'आयएनएस निपुण' या जहाजाची रचना आणि बांधणी पूर्णपणे स्वदेशी पद्धतीने करण्यात आली आहे. संरक्षण जहाजबांधणी क्षेत्रातील भारताच्या आत्मनिर्भरतेचे आणि तांत्रिक प्रगतीचे हे एक उत्तम उदाहरण मानले जात आहे.
"आयएनएस निपुणमधील तांत्रिक क्षमता या जगात केवळ मोजक्याच नौदलांकडे आहेत. यामुळे भारताची प्राधान्यक्रम असलेला पाणबुडी संरक्षण भागीदार (Preferred Submarine Rescue Partner) म्हणून जागतिक प्रतिमाही उंचावेल."
— ॲडमिरल कृष्ण स्वामिनाथन, नौदलप्रमुख
जहाजाची वैशिष्ट्ये आणि प्रमुख क्षमता
अत्याधुनिक डायव्हिंग प्रणाली: हे जहाज सॅच्युरेशन डायव्हिंग (Saturation Diving), एअर डायव्हिंग आणि हेलिऑक्स डायव्हिंगसाठी सर्व आवश्यक तांत्रिक सहाय्य पुरवण्यास सक्षम आहे.
पाणबुडी बचाव कार्य (Submarine Rescue): संकटात सापडलेल्या पाणबुड्यांना तातडीने सहाय्य करणे आणि पाण्याखालील आकस्मिक घटनांना तोंड देण्याची विशेष क्षमता यात आहे.
इतर सुविधा: या जहाजावर गतिमान स्थान नियंत्रण प्रणाली (Dynamic Positioning), जीवन रक्षक प्रणाली आणि अत्याधुनिक वैद्यकीय सुविधा उपलब्ध आहेत.
तैनातीत भर: पश्चिम नौदल कमांड अंतर्गत पश्चिम किनाऱ्यावर हे जहाज तैनात करण्यात आले असून, 'आयएनएस निस्तार' सोबत हे जहाज नौदलाची ताकद द्विगुणित करेल.
बोधवाक्य आणि ब्रीदवाक्य
बोधवाक्य (Motto): "अथांग खोलात, मोजकेच धाडसी" (नौवहन परिसंस्थेतील आव्हानात्मक क्षेत्रात कार्य करण्यासाठी आवश्यक निर्धाराचे प्रतीक).
ब्रीदवाक्य: "निश्चय, निर्भय, निपुण"
कमिशनिंग ध्वज फडकवल्यानंतर 'आयएनएस निपुण' अधिकृतपणे भारतीय नौदलाच्या सेवेत रुजू झाले असून, सागरी हितसंबंधांच्या संरक्षणासाठी आणि आपत्कालीन मानवीय सहकार्य (HADR) मोहिमांसाठी हे जहाज आता पूर्णपणे सज्ज झाले आहे.
