दीपकनाथ गांगुर्डे, (नाशिक) ५ ऑगस्ट - जिल्ह्यातील सुरगाणा तालुक्यातील 'उधमाळ' हे गाव खगोलशास्त्र आणि अवकाश पर्यटनाच्या (Astro-Tourism) नकाशावर एक ऐतिहासिक पाऊल टाकण्याच्या तयारीत आहे. 'डार्कस्काय इंटरनॅशनल' (DarkSky International) या जागतिक संस्थेकडून प्रमाणित होणारे उधमाळ हे भारतातील पहिले 'डार्क स्काय समुदाय' (Dark Sky Community) गाव ठरण्याच्या दिशेने वाटचाल करत आहे. या नाविन्यपूर्ण उपक्रमासाठी जिल्हाधिकारी तथा जिल्हा नियोजन समितीचे सदस्य सचिव आयुष प्रसाद यांनी जिल्हा वार्षिक योजनेतून ₹४२.१४ लाख निधीला प्रशासकीय मान्यता दिली आहे.
काय आहे 'डार्क स्काय समुदाय'?
प्रकाश प्रदूषण मुक्त आणि नैसर्गिकरीत्या स्वच्छ व अंधारमय आकाश असलेले गाव म्हणजे 'डार्क स्काय समुदाय'. येथे रात्रीच्या वेळी तारे आणि अवकाशाचे अत्यंत स्पष्ट व नयनरम्य दृश्य दिसते, जे खगोल अभ्यासकांसाठी व पर्यटकांसाठी सर्वोत्तम मानले जाते.
या बातमीतील प्रमुख मुद्दे:
वैज्ञानिक दृष्टिकोन व शिक्षण: जिल्ह्यातील विद्यार्थ्यांमध्ये खगोलशास्त्राची आवड, अवकाश संशोधनाची उत्सुकता आणि वैज्ञानिक दृष्टिकोन रुजवणे हा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे. उधमाळचे नैसर्गिक स्वच्छ आकाश विद्यार्थ्यांना प्रत्यक्ष अवकाश निरीक्षणासाठी अत्यंत उपयुक्त ठरेल.
ग्रामसभेचा ऐतिहासिक ठराव: उधमाळ ग्रामसभेने पेसा (PESA) कायद्यांतर्गत प्रकाश प्रदूषण रोखण्यासाठी आणि पर्यावरणपूरक, सुरक्षित व ऊर्जा-कार्यक्षम बाह्य प्रकाशयोजना (Smart Lighting) वापरण्याचा ठराव मंजूर केला आहे.
निधीचा वापर कसा होणार?
रात्रीच्या आकाशाच्या गुणवत्तेचे मूल्यांकन करणे.
गावातील बाह्य प्रकाशयोजना जबाबदार व नियंत्रित पद्धतीची करणे.
स्थानिक युवकांना 'अॅस्ट्रो-गाइड' म्हणून प्रशिक्षण देणे व जनजागृती कार्यक्रम राबवणे.
स्थानिक रोजगाराला गती: खगोल पर्यटनामुळे (Astro-Tourism) उधमाळ आणि आसपासच्या आदिवासी भागातील नागरिकांना नैसर्गिक वारसा जपत शाश्वत उपजीविकेच्या नव्या संधी आणि रोजगार उपलब्ध होणार आहेत.
"हा उपक्रम राज्य शासनाच्या प्रस्तावित 'राज्य डार्क स्काय धोरणा' शी पूर्णपणे सुसंगत आहे. रात्रीच्या आकाशाच्या संवर्धन क्षेत्रात नाशिक जिल्हा संपूर्ण महाराष्ट्रात अग्रणी भूमिका बजावेल."
— आयुष प्रसाद, जिल्हाधिकारी, नाशिक
?s=20
