एस.के. खेडकर, (नाशिक) २ ऑगस्ट - येथील 'नामको हॉस्पिटल'च्या (NAMCO Hospital) नवजात अतिदक्षता विभागाने (NICU) वैद्यकीय क्षेत्रातील उत्कृष्ट कामगिरी बजावत एका नवजात बालकाला नवजीवन दिले आहे. मानेपासून डाव्या छातीपर्यंत पसरलेल्या अत्यंत दुर्मिळ आणि प्रचंड आकाराच्या 'वेनो-लिम्फॅटिक मॅलफॉर्मेशन' (Giant Cervicothoracic Venolymphatic Malformation) या जन्मजात गाठीमुळे बाळाच्या फुफ्फुसाचे कार्य गंभीरपणे बाधित झाले होते. अनेक रुग्णालयांनी उपचार करण्यास असमर्थता दर्शवल्यानंतर नामको हॉस्पिटलने हे कठीण आव्हान स्वीकारून बाळावर यशस्वी उपचार केले.
दर १ लाखात २.५ ते ५ बालकांमध्ये आढळणारा दुर्मिळ आजार
या वैद्यकीय प्रकरणाबाबत माहिती देताना प्रख्यात नवजात शिशुरोगतज्ज्ञ डॉ. निखिल कुलकर्णी यांनी सांगितले की, हा आजार अत्यंत दुर्मिळ असून त्याचे प्रमाण दर एक लाख जन्मांमागे साधारण २.५ ते ५ बालकांमध्ये आढळते.
गर्भावस्थेतच निदान: बाळ पोटात असतानाच फुफ्फुसाजवळ गाठ असल्याचे निदान झाले होते. जन्मानंतर ही गाठ मानेपासून छातीपर्यंत पसरल्याने बाळाला श्वास घेण्यास अडचण येत होती.
सलग २ महिने ऑक्सिजन सपोर्ट: बाळाची गंभीर अवस्था पाहता त्याला सुरुवातीला व्हेंटिलेटरवर ठेवावे लागले आणि सलग दोन महिन्यांहून अधिक काळ ऑक्सिजनची गरज भासली.
शस्त्रक्रियेऐवजी आधुनिक 'स्क्लेरोथेरपी'चा यशस्वी वापर
डॉ. कुलकर्णी यांच्यानुसार, अशा गाठींवर सामान्यतः शस्त्रक्रिया केली जाते. मात्र, नवजात बालकाच्या मान व छातीतील नाजूक रक्तवाहिन्या आणि मज्जातंतूंना इजा होण्याचा तसेच अति-रक्तस्रावाचा मोठा धोका होता. त्यामुळे नामकोच्या वैद्यकीय पथकाने शस्त्रक्रियेऐवजी:
स्क्लेरोथेरपी (Sclerotherapy)
तोंडावाटे औषधोपचार (Oral Therapy)
अत्याधुनिक व्हेंटिलेटरी सपोर्ट
या तिन्हींच्या समन्वयातून उपचार केले. या उपचारांमुळे बाळाची प्रकृती टप्प्याटप्प्याने सुधारली असून त्याला सुरक्षितपणे रुग्णालयातून डिस्चार्ज देण्यात आला आहे. उर्वरित गाठ पूर्णपणे निघून जाण्यासाठी घरामध्येच पुढील एक वर्ष उपचार सुरू राहतील.
PMJAY योजनेचा लाभ; सुरुवातीचे उपचार मोफत!
बाळाच्या पालकांनी नाशिकमधील अनेक रुग्णालयांत धाव घेतली होती; मात्र आजाराची गुंतागुंत पाहून कोणीही उपचार स्वीकारले नाहीत. नामको हॉस्पिटलने बाळाला तातडीने दाखल केले. सुरुवातीला शासकीय मंजुरी मिळण्यास विलंब झाल्याने पहिल्या दोन आठवड्यांचा खर्च हॉस्पिटलने स्वतः उचलला (कोणतेही शुल्क आकारले नाही). त्यानंतर पुढील संपूर्ण उपचार 'प्रधानमंत्री जन आरोग्य योजने' (PMJAY) अंतर्गत मोफत करण्यात आले.
या उल्लेखनीय यशाबद्दल नामको चॅरिटेबल ट्रस्टचे अध्यक्ष सोहनलालजी भंडारी आणि सचिव शशिकांतजी परख यांनी डॉ. निखिल कुलकर्णी, NICU मधील डॉक्टर, परिचारिका आणि तंत्रज्ञांचे विशेष कौतुक केले. अत्यंत गुंतागुंतीच्या रुग्णांवर कमी खर्चात आणि सरकारी योजनांमधून उपचार पुरवणे हीच नामकोची सामाजिक बांधिलकी असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले. उपचारानंतर बाळाच्या पालकांनी संपूर्ण नामको हॉस्पिटल प्रशासनाचे मनःपूर्वक आभार मानले.
