नाशिक, (प्रतिनिधी) १३ जानेवारी - भारतात जिथे संघटित खेळांमध्ये तरुणांचा सहभाग अवघा १ टक्के आहे, अशा परिस्थितीत नाशिकच्या दिंडोरी तालुक्यातील आदिवासी मुलांनी खेळाच्या मैदानात मोठी झेप घेतली आहे. पर्नोड रिकार्ड इंडिया फाऊंडेशनच्या (PRIF) ‘रफ्तार’ या उपक्रमाने गेल्या तीन वर्षांत १६०० हून अधिक आदिवासी मुलांना खेळांच्या मुख्य प्रवाहाशी जोडले असून, या मुलांनी आतापर्यंत राज्य व राष्ट्रीय स्तरावर ५० हून अधिक पदके जिंकली आहेत.
'राष्ट्रीय युवा दिना'चे औचित्य साधून या उपक्रमाच्या यशाचा आढावा घेण्यात आला. 'ब्रिजिस ऑफ स्पोर्ट्स फाऊंडेशन'च्या सहकार्याने दिंडोरीतील तळेगाव, अवानखेड आणि करंजी या गावांमध्ये १४ वर्षांखालील मुलांसाठी हा अॅथलेटिक प्रशिक्षण कार्यक्रम राबवला जात आहे.
ठळक वैशिष्ट्ये:
* मुलींचा टक्का वाढला: विशेष म्हणजे, या कार्यक्रमात सर्वोत्तम कामगिरी करणाऱ्यांमध्ये ५०% मुली आहेत. सामाजिक बंधने झुगारून मुलींनी मैदानात मारलेली ही धडक लक्षणीय आहे.
* स्थानिक रोजगार: या उपक्रमांतर्गत बाहेरील प्रशिक्षकांवर अवलंबून न राहता, स्थानिक समुदायातील ९ युवकांनाच 'कोच' म्हणून प्रशिक्षित करण्यात आले आहे.
* पायाभूत सुविधा: करंजी येथील गुरुकुल शाळेत आधुनिक 'कम्युनिटी स्पोर्ट्स जिम-कम-अॅक्टिव्हिटी रूम' उभारण्यात आली आहे.
शून्यातून विश्व निर्माण
अहवालानुसार, ग्रामीण भागातील शाळांमध्ये क्रीडा शिक्षकांचा अभाव आणि साधनांची कमतरता यामुळे आदिवासी मुले प्रतिभे असूनही मागे पडतात. २०२२ मध्ये जेव्हा 'रफ्तार' सुरू झाला, त्यापूर्वीच्या वर्षात या भागातील खेळाडूंनी केवळ १ पदक जिंकले होते. मात्र, शास्त्रीय प्रशिक्षण, योग्य पोषण आणि दर्जेदार स्पोर्ट्स गियर मिळाल्यामुळे अवघ्या तीन वर्षांत हा आकडा ५० पदकांवर पोहोचला आहे.
"विविधता आणि समावेशकता आमच्या कामाचा गाभा आहे. 'रफ्तार'च्या माध्यमातून आम्ही केवळ खेळाडू घडवत नसून स्थानिक क्षमताही मजबूत करत आहोत. महाराष्ट्राच्या आदिवासी भागातील मुलांचा सहभाग वाढवणे हेच आमचे उद्दिष्ट आहे."
— गगनदीप सेठी, (वरिष्ठ उपाध्यक्ष, पर्नोड रिकार्ड इंडिया)
पुढचे पाऊल: सशस्त्र दल आणि करियर
केवळ स्पर्धांपुरते मर्यादित न राहता, या उपक्रमाचा पुढील उद्देश या मुलांना राष्ट्रीय क्रीडा अकादमींमध्ये प्रवेश मिळवून देणे हा आहे. तसेच, या प्रशिक्षणाचा उपयोग करून आदिवासी युवकांना सशस्त्र दलात (Armed Forces) भरती होण्यासाठी आणि क्रीडा क्षेत्रातील करिअरच्या संधी उपलब्ध करून देण्यासाठी प्रयत्न केले जाणार आहेत.