नागपूर, (प्रतिनिधी) २९ डिसेंबर - वन्यजीव संवर्धनाच्या दृष्टीने एक अत्यंत महत्त्वाची आणि सकारात्मक घटना समोर आली आहे. पेंच व्याघ्र प्रकल्पातून (Pench Tiger Reserve) निसर्गात मुक्त सोडलेल्या एका जिप्स इंडिकस (Gyps Indicus) प्रजातीच्या गिधाडाने अवघ्या १७ दिवसांत तब्बल ७५० किलोमीटरचा प्रवास करत नाशिक गाठले आहे. सॅटेलाइट टॅगिंगमुळे या गिधाडाच्या प्रवासाचा रंजक मार्ग समोर आला आहे.
प्रवासाचा मुख्य घटनाक्रम:
प्रजाती: भारतीय गिधाड (Long-billed Vulture).
सुरुवात: १० ऑगस्ट २०२५ रोजी या गिधाडाला पेंच व्याघ्र प्रकल्पातील संवर्धन केंद्रातून निसर्गात मुक्त सोडण्यात आले होते.
प्रवास: १७ दिवसांच्या कालावधीत या गिधाडाने महाराष्ट्र आणि मध्य प्रदेशच्या विविध भागांतून उड्डाण करत ७५० किमी अंतर पार केले.
मुक्काम: प्रवासादरम्यान हे गिधाड तापी नदीच्या खोऱ्यात आणि जळगाव परिसरातील डोंगराळ भागात वास्तव्यास होते, असे सॅटेलाइट डेटावरून स्पष्ट झाले आहे.
सॅटेलाइट टॅगिंगचा फायदा:
या गिधाडाच्या पाठीवर GPS ट्रॅकर (Satellite Tag) लावण्यात आला होता. यामुळे वनविभागाला त्याच्या हालचालींवर बारीक लक्ष ठेवता आले. गिधाडांच्या सवयी, त्यांचा अधिवास आणि ते अन्नाच्या शोधात किती लांबपर्यंत प्रवास करू शकतात, याचा अभ्यास करण्यासाठी हे तंत्रज्ञान उपयुक्त ठरत आहे.
नाशिकमध्येच का आले?
नाशिक जिल्ह्यातील अंजनेरी आणि हरसूल हा परिसर गिधाडांच्या नैसर्गिक अधिवासासाठी प्रसिद्ध आहे. येथे गिधाडांना पोषक वातावरण आणि अन्न उपलब्ध असल्याने, पेंचमधून निघालेले हे गिधाड या सुरक्षित ठिकाणी पोहोचले असल्याचा अंदाज तज्ज्ञांनी व्यक्त केला आहे.
संवर्धनासाठी महत्त्वाचे पाऊल:
गिधाडे हा निसर्गातील 'सफाई कामगार' म्हणून ओळखली जातात. त्यांची संख्या झपाट्याने कमी होत असल्याने, प्रजनन केंद्रात त्यांची पैदास करून त्यांना पुन्हा जंगलात सोडण्याचा उपक्रम राबवला जात आहे. या गिधाडाने यशस्वीरीत्या केलेला हा लांबचा प्रवास संवर्धन मोहिमेचे यश मानले जात आहे.